دانشنامه جامع مجازی ویکی مهدویت

يکي از مواريثي که نزد حضرت ولي عصر(عج) مي‌باشد، كتابي است به نام مصحف فاطمه(س). اين کتاب گرچه در نزد بعضي از شیعیان نا آشناست اما در کتب حدیثی شیعه و در نزد دانشمندان شیعه مورد توجه و دارای اهمیت مي باشد. علامه آقابزرگ تهرانی در الذریعه، از مصحف فاطمه، نام برده و می‌نویسد: مصحف فاطمه از امانات امامت است که در نزد امام و مولایمان صاحب‌الزمان موجود است. امام خميني نيز در مقدمه وصیت نامه سیاسی الهی خود با افتخار از آن ياد كرده و مي فرماید: ما مفتخریم که ادعیه حیات بخش که آن را قرآن صاعد می خوانند از ائمه معصومین ما است، ما مفتخريم كه مناجات شعبانیه امامان و دعای عرفات حسین ابن علی(ع) و صحیفه سجادیه این زبور آل محمد(ص) و صحیفه فاطمیه(س) که کتاب الهام شده از جانب خداوند تعالی به زهرای مرضیه است از ما استرباره شکل‌گيري اين مصحف چنين نقل شده: وقتي ک ...

حرکت دینی محمد بن عبدالله بن تومرت، معروف به المهدی، در میان قبایل بربر مغرب، مهم‌ترین جنبش مهدوی‌گرایی مبتنی بر الگوی سنی در نیمۀ اول قرن ششم هجری بود که به تشکیل دومین حکومت مقتدر بربری با نام موحدان انجامید.وی کار خود را با تکیه بر اصل امر به معروف و نهی از منکر آغاز کرد تا دولت مرابطان را جامعه‌ای فاسد و منحط نشان دهد و زمینۀ پذیرش ادعای مهدویت خود را فراهم کند. او با پیوند دادن شرایط نابسامان سیاسی و اجتماعی آن دوره به نشانه‌های ظهور مهدی موعود، خود را مصداق آن معرفی کرد.ادعای مهدویت ابن‌تومرت، در ادامه امر به معروف و نهی از منکر و جهاد، به‌عنوان ابزاری برای تقویت همبستگی قبیله‌ای(عصبیت) قبایل بربر مصموده به کار رفت و پایۀ تأسیس یک نظام سیاسیدینی را در کوتاه‌مدت در منطقه و در بلندمدت در گستره‌ای وسیع‌تر فراهم کرد.ام ابن تومرت، محمد بن عب ...

مفهوم نجات و منجی در آیین مانوی، یکپارچه و ثابت نیست، بلکه فرآیندی چندمرحله‌ای و اسطوره‌ای است که در مراحل مختلف آفرینش و در مناطق جغرافیایی گوناگون، توسط ایزدان نجات‌بخش متفاوت و با نام‌های مختلف محقق می‌شود. خاستگاه این انگاره‌ها ترکیبی از تأثیرات مسیحیت سریانی، فلسفه یونانی و باورهای ایرانی دانسته شده است. منجی نهایی گاه مانی و گاه عیسی معرفی شده که به داوری می‌پردازد.هور مانویت در سده سوم میلادی در بابل، که تحت نفوذ ایرانیان بود و مکاتب مختلف دینی مانند زرتشتی، مسیحی، گنوسی و بین‌النهرینی در آن رونق داشت، ظهور کرد. مانی در کودکی با فرقه الخسائیه(مغتسله) آشنا شد و سال‌هایی را در میان آنان گذراند که بر تجربیات عرفانی اولیه او تأثیر گذاشت. اگرچه او بعدها از این فرقه جدا شد و آنان را گمراه خواند، اما تأپیرپذیری او از اندیشه‌های مغتسله انکارنا ...

کتاب‌های حدیثی به عنوان گنجینه‌ معارف اسلامی، ضامن حفظ اصالت معارف دینی و جلوگیری از تحریف و بدعت هستند. این متون حلقه اتصال امت اسلامی به اولیای الاهی پس از قرآن کریم به حساب می‌آیند. از طرفی دیگر مبحث مهدویت به عنوان یکی از ارکان بنیادین کلام شیعی، همواره کانون توجه اندیشمندان و حدیث‌پژوهان بوده است. در این میان، کتاب «عیون اخبار الرضا(ع) تألیف شیخ صدوق(305-381 ق) - از برجسته‌ترین محدثان امامی در قرن چهارم هجری - جایگاهی ممتاز در میان منابع حدیثی شیعه دارد. با آنکه این کتاب با رویکرد روایی و مرتبط با امام رضا(ع) تالیف شده است برخی از آموزه های مهم مهدوی در آن دیده می شود:شیخ صدوق به پاس دو قصیده از صاحب بن عباد(وزیر دانشمند شیعی دولت آل بویه) در مدح امام رضا(ع)، این کتاب را تألیف و به وی تقدیم کرد. ر این کتاب 975 روایت طی 69 باب تنظیم شده ا ...

در روایات اسلامی‌ خبـر از وقـایع‌ خاصـی‌ همچـون تخریـب‌ خانـه‌ کعبـه‌ و برخـی‌ مسـاجد و اماکن‌ مقدس در زمان ظهور امـام زمـان(عج) داده شـده اسـت‌.در این‌ باره چندین روایت‌ در منابع‌ حدیثی‌ شیعه‌ وجود دارد که‌ سـند برخی از ‌ روایـات‌ ضـعیف‌ و برخی دیگر صــحیح‌. ‌ از لحــاظ دلالــی‌، مــراد از تخریــب‌ بازگردانــدن ایــن‌ امــاکن‌ بــه‌ حالت‌ اولیه‌ یا خالی‌ کـردن آنهـا از بـدعت‌هـا و عـدم تأثیرپـذیري از ابنیـه‌ اشـرافی‌، ماننـد قصرها و عدم تشبّه‌ به‌ عمل‌ مجوس و همچنین‌ رفع‌ مزاحمت‌ براي همسایگان است‌.در منابع‌ روایی‌ شیعی‌، روایاتی‌ دربـاره تخریـب‌ مسـاجد توسـط‌ امـام زمـان(عج) نقـل‌ شـده است‌. این‌ روایت‌ها در دو دسته‌ کلی‌ بازگرداندن مسـجد بـه‌ حالـت‌ اولیـه‌ و تخریـب‌ قسـمتی‌ از مسجد جاي می‌گیرند.ر چند دسته روایـت‌، هـدف از تخریـب‌ مسـجد، ب ...

«صفویان» دودمانی  و  بودند که حکومتشان در سال 907 ق با پادشاهی اسماعیل اول(حک: 907 ـ 930 ق) به عنوان اولین‌حاکم‌صفوی شروع شد. وی ‌درتبریز تاجگذاری کرد. ‌ودر سال 1135 ق باحمله‌افغان‌ها ‌به‌سلطان‌حسین(حک: 1105 ـ 1135 ق) حکومت صفویان پایان پذیرفت.با توجه به گرایش های مهدوی در عصر صفویه و ایجاد فضای مهدویت، طبیعتا برخی افراد از این فضا سوء استفاده کرده و به نوعی مدعی مهدویت شدند در این بین به چند مدعی آن عصر اشاره می‌شود:نابع صفوی از شورش شخصی به نام محمد ابرقوهی در حوالی سال 910 ق یاد می‌کنند که هوای تسلط بر این شهر و یزد را داشت. وی که از دولتمردان آق قویونلوها(حک: 708 ـ 908 ق) بود، بعد ازسقوط آنان، حس استقلال طلبی او گل‌کرد و به جمع‌آوری نیرو دست زد و در این راه به موفقییت‌هایی دست یافت. وی در خلال این استقلال طلبی برای جذب نیرو دم از پیشوایی ...

کتاب کفایه الاثر نوشته محمد بن علی خزاز قمی با رویکرد اثبات ائمه دوازده گانه سامان یافته است. بخشی از روایات این اثر به موضوع مهدویت اشاره دارد.مؤلف کتاب، على بن محمد بن على خزاز قمى از چهره‌هاى دانشمند و از راويان مشهور و معتبر و از علما و فقهاى بزرگ شيعه در نيمه دوم قرن چهارم هجرى است.کسانی که شرح حال وی را نقل کرده اند از او با تعظیم و ستایش بسیاری یاد کرده اند. به عنوان نمونه، نجاشی از وی با عنوان فردی ثقه، از علمای شیعه، فقیه و آبرومند و وجیه یاد می کند.شيخ الطائفه طوسی از او به عنوان متکلمی جلیل القدر که با فقه نیز مأنوس بوده است یاد کرده است. شیخ طوسی محل زندگی وی را شهر ری می‌داند که در همان شهر نیز وفات یافته است. وی استادان بسیاری داشته که اسامی نزدیک به چهل نفر از آنها در کتاب کفایه الاثر آمده است. به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:ولف ...

مهدویت به‌عنوان یکی از نقاط مشترک بین شیعه و اهل سنت مطرح است و یکی از این اشتراکات، مسئله بیعت با امام می‌باشد. اهل سنت، همانند شیعه، بیعت با امام را در مکانی مقدس، یعنی بین رکن و مقام، مورد تأکید قرار داده‌اند.بِیعَت‌، شیوه‌ای‌ رایج‌ در فرهنگ‌ اسلامی‌ برای‌ پیمان‌ بستن‌ مردم‌ با حاكمان‌ كه‌ برپایۀ آن‌ به‌ وفاداری‌ گردن‌ می‌نهند. بیشتر بیعتها در عصر پیامبر(ص) و خلفا از طریق‌ دست‌ دادن‌ با حاكم‌ صورت‌ می‌گرفته‌ است‌. البته‌ بیعت‌ حضوری‌ بدون‌ دست‌ دادن‌ و بیعت‌ غیرحضوری‌ با نمایندۀ حاكم‌، یا با فرستادن‌ نامه‌ نیز شناخته‌ بوده‌ است‌. این‌ شیوه‌ در سده‌های‌ متمادی‌ از تاریخ‌ اسلام‌، از جانب‌ عموم‌ مردم‌ برای‌ مشروعیت‌ داشتن‌ حاكم‌ در اعمال‌ حاكمیت‌، ضروری‌ دانسته‌ می‌شده‌ است‌. ا ظهور امام مهدی، پذیرش امامت امام مهدی با مسئله بیعت صورت می گیرد. ...

دو تعریف برای آن شده است:مفهوم مهدی نوعی دو کاربرد دارد:شیعه و برخی از اهل تسنن به مهدویت شخصی(تعریف مشهور) معتقدند. کاربرد اول مهدویت نوعی، متداول بین برخی از اهل سنت است و کاربرد دوم آن نیز رایج بین بعضی از صوفیه و عرفا می‌باشد. برخی گفته‌اند: این گروه از صوفیه، خود دو دسته‌اند:قول حق در مسئله، اعتقاد به مهدی شخصی(بنا به تعریف مشهور) است و اعتقاد به مهدی شخصی موعود(: گونه اول از مهدی شخصی بنا بر قول غیر مشهور) و مهدی نوعی(طبق هر دو کاربرد)، با اشکال مواجه است. برخی منابع، در ردّ مهدویت نوعیه(کاربرد اول آن) سه اشکال مطرح کرده‌اند:یرا غرض از قیام مهدی، پر کردن جهان از عدل و داد است ولی نوعی بودن مهدی، جهان را از ظلم و ستم پر خواهد کرد؛ زیرا هر قدرتمند دروغ‌گویی می‌تواند این جامه را در بر کرده و ادعا کند که من مهدی هستم و به نام اقامه عدل، به ...

کتاب «قرب الاسناد»، نوشتۀ‌ عبدالله بن جعفر حمیری(م نیمه دوم قرن سوم)، یکی از آثاری است که با هدف نقل روایات نزدیک به معصوم و به شیوه قرب الاسناد نویسی، به تحریر در آمده است. این اثر برخی روایات مهدوی را در خود جای داده است.از مجموع روایات برجای مانده کتاب قرب الاسناد، سیزده روایت با تنوع موضوعی در عرصه مهدویت وجود دارد. حمیری این روایات را معمولا از مشایخ ثقه کوفه، قم و بغداد نقل کرده است که تعامل این محدث را با حوزه های حدیثی نشان می دهد. محتوای روایات وی، گرچه در منابع هم عصر و پسین تا قرن 5 کمتر گزارش شده است؛ بیش‌تر آن‌ها با هسته اصلی آموزه مهدویت و مکتب فکری شیعه تطابق دارد. تنوع روایات وی، به‌ویژه در نشانه های ظهورو جریان واقفیه از نکات برجسته این اثر است.عبداللّه بن جعفر حمیری»، از محدثان برجسته قم و از اصحاب امام هادی و امام عسکری (ع) ...