دانشنامه جامع مجازی ویکی مهدویت

عبدالعزیز ساشادینا(۱۹۴۲-۲۰۲۵ م)، اسلام‌شناس شیعه تانزانیایی، تحصیلات خود را در هند، دانشگاه فردوسی مشهد و دکتری مهدویت از تورنتو گذراند و در غرب به تدریس پرداخت. او ضمن ارتباط با آیت‌الله میلانی، هرچند خود را معتقد به مبانی دینی می‌دانست اما روش تاریخیآکادمیک غربی را در پژوهش‌های مهدوی به کار برد. از آثار شاخص او می‌توان به منجی اسلام، فرمانروای دادگر، و مدخل «مهدویت» در دایرةالمعارف آکسفورد اشاره کرد.اشادینا ریشه اصلی تشیع را اعتقاد به منجی موعود دانسته، اما در نقد، ریشه اصلی تشیع را نص بر امامت دانسته‌اند و اعتقاد به مهدویت را از شئون امامت شمرده‌اند. وی قیام مختار و مهدوی‌پنداری محمد حنفیه را خاستگاه عقاید غیبت و رجعت معرفی کرده، حال آنکه روایات پیش از آن، این مفاهیم را برای امام دوازدهم ثابت می‌کند و خلط میان مفهوم و مصداق را مغالطه‌ای در ...

بررسی افکار مستشرقان در مساله مهدویت پژوهی با توجه به انعکاس آن در میان غربیان از اهمیت خاصی برخوردار است. دوایت .م. دونالدسن از جمله مستشرقین دوران معاصر است که با تالیف کتاب مذهب شیعه به شهرت رسید. وی در بخش مهدویت کتاب خود پاره ای از ناداوری ها نموده است. تردید در اصل مساله مهدویت ومساله ظهور امام عصر(عج) از جمله آن ها استبررسی جایگاه قران و حدیث در مباحث مهدویت و اعتبار بخشی این دو منبع مهم در تبیین مساله مهدویت و اعتبارسنجی کلام ابن خلدون در منظومه فکری اهل سنت از جمله نقدهایی محتوایی به کلام دونالدسن است. همچنین پیدایش تفکر مهدویت متاثر از فرقه کیسانیه و ناعدالتی های دوران بنی امیه نیست.وایت. م. دونالدسن(۱۹۷۶-۱۸۸۴ م)، نویسنده شناخته‌شده کتاب مذهب شیعه، از آمریکا و فارغ‌التحصیل کالج واشنگتن است. وی بیست و شش سال(۱۹۴۰-۱۹۱۴ م) در ایران و مش ...

کلبرگ، اسلام‌شناس اسرائیلی، در سال ۱۹۴۳ در خانواده‌ای صهیونیست متولد شد. وی پس از گذراندن تحصیلات اولیه در موسیقی و زبان عربی، در دانشگاه عبری و سپس آکسفورد به مطالعه اسلام و به‌ویژه تشیع دوازده‌امامی پرداخت و دکترای خود را در سال ۱۹۷۱ دریافت کرد. عمده پژوهش‌های او متمرکز بر تاریخ و عقاید شیعه، از جمله موضوع مهدویت، بوده و آثار متعددی در این زمینه تألیف کرده است. دیدگاه‌های او درباره شکل‌گیری تدریجی اعتقاد به دوازده امام و غیبت، مورد نقد محققان شیعه قرار گرفته و شواهد متعددی در متون قدیمی شیعی در رد ادعاهای او ارائه شده است.تان کلبرگ اسلام‌شناس و شیعه پژوه مشهور اسرائیلی در خانواده‌ای کاملا یهودی صهیونیستی در سال 1943 در اسرائیل به دنیا آمد. جوشوا، پدر اتان کلبرگ از جوانی صهیونیستی فعال بود و در 34 سالگی به عنوان نماینده در بیست و یکمین کنگره ...

یکی از مستشرقان آلمانی تبار که در حوزه هنر و مطالعات دینی از خود آثاری به ثبت رسانده است. نظریات مهدوی او با ادبیات عرفانی تلفیق گردیده است. از مهمترین سخنان او بحث عالم هورقلیا است.یتوس بورکهارت(1908 ـ 1984)، یک سوئیسی آلمانی‌تبار بود که زندگی خود را وقف مطالعه و تبیین جنبه‌های گوناگون حکمت و سنت کرد. وی فرزند كارل بوركهارت، مجسمه ساز سوئيسي است كه خانواده‌اي معروف و از اهالي بال بوده‌اند و عموي وي، مورخ مشهور هنر، ياكوب بوركهارت مي‌باشد. تيتوس بوركهارت در خانواده‌اي متولد شد كه اهل هنر بودند و لذا در محیطی پرورش يافت که عامل افزایش دلبردگی‌ها و دغدغه‌های فکری و پژوهشی او تا پایان عمرش بود. بوركهارت نخستين سال‌هاي مدرسه‌اش را حدود زمان جنگ جهاني اول در بازل، شهري در مرز سوئيس و فرانسه گذراند. وي، سرانجام در سال 1984 در شهر لوزان ديده از جهان ...

یوید ساموئل مارگولیوث از محققان انگلیسی‌تباری است. وی مقاله مستقلي درباره مهدويت تحت عنوان «مهدي(عج) دارد که تحت تاثير ديگر خاورشناسان قبل از خود، همچون دارمستتر و يا گلدتسيهر به فرجام رسانده است. و بر اين باور است كه مهدويت از زمان محمد بن حنفيه فرزند امام علي(ع) توسط مختار بن عبيدالله و عده‌اي از هواداران محمد بن حنفيه ـ فرقه كيسانيه ـ به وجود آمده و پس از كشته شدن او عنوان مهدي به محمد بن‌ حنفیه اطلاق شده است. مارگوليوث همچون ديگر خاورشناسان، به مسئله مهدويت نگاه تاريخي دارد و به جاي آنكه به توصيف اين مؤلفه ديني از ديدگاه كلامي و آراء موجود در متون ديني و با تكيه بر سخن مسلمانان بپردازد، از زاويه تاريخي، به آن نظر مي‌كند. از اينرو در بيان اين موضوع به جريانات فرقه كيسانيه و قيام مختار بن عبيدالله و زيد بن علي اشاره مي‌كند. طبيعي است كه از م ...

کولین ترنر، اسلام پژوه انگلستانی متولد سال 1955 میلادی در شهر بیرمنگام است که در سال 1982 میلادی مدرک کارشناسی خود را در رشته شرق شناسی از دانشگاه دورهام اخذ کرد و پس از آن در سال 1989، توانست تحصیلات خود را تا اخذ مدرک دکترای تخصصی در رشته مطالعات اسلامی در همان دانشگاه به پایان رساند. ترنر که سال ها استاد مطالعات اسلامی و زبان فارسی در مؤسسه مطالعات خاورمیانه و اسلام وابسته به دانشگاه دورهام در انگلستان بود؛ توانست مقاله ها و کتاب های مهمی در موضوعات اسلامی و خصوصا شیعی به رشته تحریر درآورد. تمرکز وی بر موضوعات اسلامی موجب شده است، در حال حاضر مسئولیت قسمت پژوهش بنیاد بین المللی الاهیات مسلمانان بر عهده او باشد.تا کنون آثار متعددی از ترنر در موضوعات مختلف اسلامی به چاپ رسیده است که در ادامه به ذکر چند مورد پرداخته خواهد شد:ین کتاب که در سال ...

«روی ویلوزنی» از جمله شیعه شناسان جوان و معاصر اسرائیلی است که تحت نظر مستشرقان معروفی همچون «اتان کلبرگ» و «مئیر بار آشر» به تحصیل پرداخته است. ویلوزنی مدرک کارشناسی خود را در زمینه زبان و ادبیات عربی و مطالعات اسلامی و خاورمیانه از دانشگاه عبری اورشلیم در سال 2000 میلادی اخذ کرد و در ادامه پایان نامه کارشناسی ارشد و دکتری خود را در سال های 2004 و 2012 زیر نظر اتان کلبرگ و مئیر بار آشر در زمینه شکل گیری اعتقادات و چرخه زندگی شیعیان در قرون اولیه، به رشته تحریر درآورد.یلوزنی که اکنون صاحب کرسی تدریس در دانشگاه‌های اسرائیل، از جمله دانشگاه حیفا است؛ در طول تحصیل خود توانست بورسیه‌ها و جوایز مختلفی را کسب کند. از جمله این موارد می‌توان به جایزه بنیاد Wolf برای دانشجویان برجسته دکترا در اسرائیل، اخذ بورسیه تحصیلی دانشجویان برجسته دکترا در علوم ان ...

دکتر رونِن کوهن(متولد 1976 میلادی)، از اساتید و محققین پرتلاش اسرائیلی و فارغ‌التحصیل دانشگاه بار-ایل، از بزرگ‌ترین دانشگاه‌های دولتی تل‌آویو است. رساله او با موضوع: «توسعه مجاهدین خلق و مبارزه آن با جمهوری اسلامی ایران، 1987- 1997» دفاع شده است. کوهن، دانشیارِ دانشگاه آریل و رئیس مرکز تحقیقات خاورمیانه و آسیای مرکزی این دانشگاه و نیز عضو مؤسسه‌ای است که در زمینه جنبش‌های مقاومت فعالیت می‌کند. از فعالیت‌های مهم او در سال‌های اخیر، تأسیس مجله «مطالعات میان‌رشته‌ای خاورمیانه» در سال 2017 و بر عهده‌داشتن سردبیری آن است. تحقیقات او به‌طور عمده، بر ایران‌شناسی و سیاست منطقه‌ای متمرکز است.وهن، کتاب‌ها و تک‌نگاری‌های متعدد و هم‌چنین مقالات دانشگاهی، یادداشت‌ها و گزارش‌های بسیاری در موضوعات مختلفی، مانند: اسلام، تاریخ و خاورمیانه نگاشته یا ویرایش کرده ...

خانم «آنه ماری برگیت شیمل»، محقق و پژوهشگر آلمانی، در7 آوریل 1922م، به عنوان تنها فرزند خانواده‌ای متوسط و پروتستان، در شهر ارفورت(Erfurt) آلمان به دنیا آمد و در محیطی با رویکردادبیّات و شعر پرورش یافت. مادرش از خانواده‌ای دریانورد بود که اعضای آن خانواده به جهان‌گردی علاقه وافر داشتند و پدرش نیز به عرفان و فلسفه علاقه مند بود. خانم شیمل از همان دوران کودکی در چنین خانواده‌ای رشد کرد و از همان آغاز نوجوانی به آموختن زبان‌های شرقی علاقه وافری داشت. وی از پانزده سالگی، مطالعات خود را درباره اسلام و یادگیری زبان های زنده مشرق زمین؛ ازجمله عربی، فارسی و ترکی آغاز کرد و حتی به حفظ یک جز از قرآن موفق شد.یمل شانزده ساله بود که دیپلم گرفت و در ۱۹ سالگی با ارائه پایان نامه خود با عنوان "خلیفه و قاضی در مصر در اواخر قرون وسطی" از دانشگاه برلین در رشته ز ...

ژان پیِر فیلیو (Jean Pierre Filiu)، متولد دسامبر 1961 در پاريس استاد دانشگاه، مورخ، عرب‌شناس و متخصص در اسلام معاصر است. وی ديپلم خود را از مؤسسه مطالعات سياسى پاريس در 1981 اخذ كرد و تحصيلات تكميلى خود را نيز در مؤسسه علوم پو در موضوع تاريخ معاصر گذراند. رساله دكترای فيليو در مورد نقش راديو و تلويزيون در اعتراض سراسری فرانسه در ماه مى 1968 بود كه آن را در 1985 نگاشت و بعداً با حمايت يكى از مؤسسات بين المللى فرانسه منتشر شد.بعد از 2009، فیلیو بيش تردر مجامع علمى حضور پيدا كرد در عين حال ديدگاه‌های او، به ويژه در زمينه خاورميانه مورد توجه سياستمداران قرار گرفت.عالیت های فیلیو از سال 2007 بيش تر بر تدريس، تحقيق، تأليف مقاله و كتاب و حضور در مجامع علمى متمرکز شد. او از سال 2006 در مؤسسه علمى پو تدريس مى‌كند. همچنین او استاد مطالعات خاورميانه در د ...