دانشنامه جامع مجازی ویکی مهدویت

«مأمول» به معنای «مورد امید و آرزو»، از جمله القاب شریف و پرمعنای حضرت ولی عصر(عج) است که در روایات متقدم و منابع حدیثی شیعه، بارها بدان اشاره شده است. این لقب، نه تنها یک عنوان توصیفی، بلکه ترسیم‌کننده‌ی عمیق‌ترین باور منتظران است؛ چرا که امام زمان(عج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) به عنوان کانون همه‌ی امیدها و آرزوهای بشریت معرفی می‌شود و تمامی راه‌های نجات، به وجود مقدس او ختم می‌گردد.«مأْمُول» از ریشه‌ی «أَمَلَ»گرفته شده است؛ ریشه‌ای که در ژرفای خود، معنای امید و آرزو را نهفته دارد. در زبان عربی، وقتی می‌گویند «أَمَلْتُهُ آمُلُهُ»، یعنی به او دل بستم و امید بر او نهادم. واژه‌ی «مأمول» که در این مقام، اسم مفعول است، جز این معنا را نمی‌رساند که او «مورد امید و آرزوی همگان» است.ر منابع روایی متقدم، همچون کتب معتبر حدیثی شیعه، و نیز در زیارات مأثوره‌ ...

««الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَاخْشَوْنِ»»امروز، کافران از(زوال) آیین شما مأیوس شدند؛ بنابر این، از آن‌ها نترسید و از(مخالفت) من بترسید!این عبارت، فرازی از آیه 3 مائده است؛ آیه‌ای که بیشتر به عنوان «آیه اکمال دین و اتمام نعمت» مشهور است. این آیه را به اعتبار فرازِ یاد شده، «آیه یأس کفار» نیز می‌توان نامید. درست است که کافران در روز عید غدیر خم و با ابلاغ امامت امیرالمؤمنین(ع) توسط پیامبر اکرم(ص) از زوال دین اسلام ناامید شدند ولی طبق نقل برخی از روایات، یأس کامل آنان، روزی خواهد بود که حضرت مهدی(عج) قیام کند.یأس» در لغت به معنای قطع امید و منتفی بودنِ طمع است. با توجه به این معناست که به زن عقیم، «یائس» یا «یائسه» گفته می‌شود، زیرا دیگر امیدی به آوردن فرزند ندارد. گفته شده است: در لغت عرب، این کلمه تنه ...

««الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُون(پرهيزكاران) كسانى هستند كه به غيب [آنچه از حس پوشيده و پنهان است‌] ايمان مى‌آورند و نماز را برپا مى‌دارند و از تمام نعمتها و مواهبى كه به آنان روزى داده‌ايم، انفاق مى‌كنند»»قرآن در ابتدای سوره بقره، متقین را دارای سه ویژگی اساسی معرفی می‌کند: ایمان به غیب، برپاداشتن نماز، و انفاق از آنچه خدا روزی داده است.  از منظر تفسیری، آیه «الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ» نخستین ویژگی پرهیزگاران را ایمان به غیب می‌داند که نقطه جدایی مؤمنان از مادی‌گرایان است؛ اما از نظر تأویل و روایات اهل بیت(ع)، «غیب» به روشنی به امام غائب، حضرت مهدی(عج) و مسائل پیرامونی مهدویت تفسیر شده است.یؤمنون» فعل مضارع برآمده از ریشه «ایمان» ریشه لغوی آن به «اَمْن» بازمی‌گردد. فراهیدی د ...

وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعاً پس در كارهاى نيك، از يك‌دیگر پيشى گيريد. هركجا باشيد، خداوند همه‌ى شما را گرد خواهد آورد.ر تفسیر آیه 148 سوره بقره خداوند در پاسخ به جنجال‌آفرینی یهود درباره تغییر قبله می فرماید هر گروه و طايفه‌اى قبله‌اى دارد كه خداوند آن را تعيين كرده است. سپس به جای مشاجره بر سر مسائل فرعی، دستور به سبقت گرفتن در کارهای نیک می‌دهد که معیار اصلی ارزش انسان است .اما این آیه بر اساس روایات، درباره گردهمایی معجزه‌آسای ۳۱۳ یار امام مهدی(عج) بدون قرار قبلی نازل شده و «خیرات» در آیه به معنای ولایت اهل بیت است. یاران همچون ابرهای پاییزی در یک ساعت جمع می‌شوند؛ برخی از بستر خود ناپیدا گشته و صبح در مکه‌اند و برخی در ابر سیر می‌کنند. آنان میان رکن و مقام ...

يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ‌ اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد(در برابر مشكلات و هوسها) استقامت كنيد و در برابر دشمنان(نيز) استقامت به خرج دهيد و از مرزهاى خود، مراقبت به عمل آوريد و از خدا بپرهيزيد، شايد رستگار شويد.داوند متعال در سوره مبارکه آل‌عمران، راهی چهارمرحله‌ای را فراروی مؤمنان گشوده است که جز با پیمودن آن، رستگاری میسّر نمی‌گردد. مرحله نخست، «اصبروا» است؛ یعنی استواری بر دین و شکیبایی در برابر مصائب، همراه با طاعت و پرهیز از نافرمانی. گام دوم، «صابروا» پایداری در برابر دشمن و همدلی جمعی در صبر و مقاومت. سومین گام، «رابطوا» یعنی همواره در مرزهای عقیده و عمل، آماده‌باش و مراقبت دائم، چنان که عالمان ربّانی، نگهبانان حریم شریعت در برابر وسوسه‌های شیاطین شمرده شده‌ ...

وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْ‌ءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ، وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ‌ و البتّه شما را به چيزى از ترس و گرسنگى و كم‌بود اموال و جان‌ها و ثمرات مى‌آزماييم و شكيبايان را مژده دهدر آیهٔ ۱۵۵ سورهٔ بقره، خداوند انسان‌ها را نه از آن رو می‌آزماید که جهل خود را برطرف سازد، بلکه هدف از این آزمون‌ها پرورش و شکوفایی استعدادهای آنان است. این ابتلائات، همگانی و شامل همهٔ افراد بشر می‌شود. رمز پیروزی در این امتحانات، صبر و استقامت است و تنها صابران شایستهٔ بشارت الهی‌اند.ما در نگاه تأویلی و با توجه به روایات، این ابتلائات به دوران پیش از ظهور اختصاص یافته است. هدف از این آزمون‌ها، غربالگری مؤمنان و نابودی دشمنان دانسته شده است. بشارت آیه به صابران، وعدهٔ خروج امام مهدی(عج) تفسیر شده است؛ ...

عبدالعزیز ساشادینا(۱۹۴۲-۲۰۲۵ م)، اسلام‌شناس شیعه تانزانیایی، تحصیلات خود را در هند، دانشگاه فردوسی مشهد و دکتری مهدویت از تورنتو گذراند و در غرب به تدریس پرداخت. او ضمن ارتباط با آیت‌الله میلانی، هرچند خود را معتقد به مبانی دینی می‌دانست اما روش تاریخیآکادمیک غربی را در پژوهش‌های مهدوی به کار برد. از آثار شاخص او می‌توان به منجی اسلام، فرمانروای دادگر، و مدخل «مهدویت» در دایرةالمعارف آکسفورد اشاره کرد.اشادینا ریشه اصلی تشیع را اعتقاد به منجی موعود دانسته، اما در نقد، ریشه اصلی تشیع را نص بر امامت دانسته‌اند و اعتقاد به مهدویت را از شئون امامت شمرده‌اند. وی قیام مختار و مهدوی‌پنداری محمد حنفیه را خاستگاه عقاید غیبت و رجعت معرفی کرده، حال آنکه روایات پیش از آن، این مفاهیم را برای امام دوازدهم ثابت می‌کند و خلط میان مفهوم و مصداق را مغالطه‌ای در ...

حسین بن سعید اهوازی، از دانشمندان مورد اعتماد شیعه است که از امام رضا، امام جواد و امام هادی(علیهم السلام) روایت نقل کرده است. دوران رشد علمی را در کوفه سپری و پس از بازگشت به اهواز، در اواخر عمر به قم رفت و در منزل حسن بن ابان اقامت گزید. وی صاحب سی کتاب در موضوعات فقه، تفسیر، کلام، اخلاق و مهدویت است. روایات مهدوی خود را از راویان موثقی چون فضاله بن ایوب، ابن ابی عمیر، صفوان بن یحیی و حماد بن عیسی نقل کرده است. این میراث توسط حسین بن حسن بن ابان و احمد بن محمد بن عیسی به طبقات بعدی منتقل شد و در نهایت توسط کلینی، صدوق و مشایخ ایشان تدوین و تثبیت گردید.سین بن سعید اهوازی، از چهره‌های برجسته حدیثی و فقهی شیعه در سده سوم هجری، دوران رشد و نموّ علمی و فرهنگی خویش را در کوفه سپری نمود؛ پس از طی سال‌ها اقامت و تحصیل در کوفه، حسین بن سعید به همراه ...

اژهٔ «مشرق» در روایات آخرالزمانی، هم در احادیث هشداردهنده و هم بشارت دهنده، به کار رفته است. روایات هشداردهنده به رخدادهای ناگواری مانند خسوف، آتش و فتنه در این جهت اشاره دارند که با توجه به قراین، مصادیقی مانند عراق، نجد یا خراسان برای آن ذکر شده است. در مقابل، روایات بشارت دهنده از وقوع تحولات مبارکی چون برافراشته شدن پرچمهای سیاه و قیام حقخواهانه در مشرق سخن میگویند که غالب این روایات، سرزمین خراسان را به عنوان مصداق اصلی معرفی میکنند. با این حال، برخی از احادیث مانند خروج امام مهدی از مشرق، نیازمند تأویل هستند و به قراین دیگری مانند شروع حرکت از کوفه یا مقدمات ظهور در فارس ارجاع داده شده اند. همچنین روایت قیام «قوم مشرقی» در کتاب الغیبه نعمانی، با استناد به خانواده حدیثی و تحلیل کانونهای فعال جبهه حق در آخرالزمان، به سرزمین ایران(خراسان قد ...

بر اساس متون کهن حدیثی، برای امام مهدی(عج) دو کنیه اصلی «ابوالقاسم» و «ابوجعفر» ذکر شده است. کنیه ابوالقاسم برگرفته از هم‌نامی با پیامبر(ص) در روایات فریقین و نیز نقل لوح فاطمه(س) است، در حالی که کنیه ابوجعفر به جهت هم‌کنیه‌ای با امام باقر(ع) ذکر شده است.در ادبیات عرب به آن دسته از نام‌هایی که به صورت ترکیب اضافی می آید و صدر(جزء اوّل) آن، یکی از کلمات اب و ام بیاید کنیه گویند. در روایات متعدد، کنیه امام مهدی(عج) «ابوالقاسم» و «ابو جعفر(ع) ذکر شده است. این کنیه در نقل‌های مختلف از جمله از جابر بن عبدالله (در لوح فاطمه(سلام الله علیها) ) و نیز از عقید خادم(در گزارش ولادت حضرت) ذکر شده است.َدَّثَنا مُحَمَّدُ بنُ إبراهيمَ بنِ إسحاقَ الطّالَقانِيُّ رضى الله عنه، قالَ: حَدَّثَنَا الحَسَنُ بنُ إسماعيلَ، قالَ: حَدَّثَنا أبو عَمرٍو سَعيدُ بنُ مُحَمَّد ...