دانشنامه جامع مجازی ویکی مهدویت

«احمد بن اسحاق اشعری قمی» از بزرگان امامیه و از اصحاب سه تن از ائمه امام جواد، امام هادی و عسکری(علیهم السلام) بود و مدتی نیز در دوران غیبت صغرا زندگی کرد. او که از خواص یاران امام حسن عسکری(ع) بود، پس آگاهی از ولادت امام مهدی(عج) و غیبت طولانی مدت ایشان، با اطلاع رسانی به برخی از شیعیان امامی و رفع تحیر آنان در خصوص جانشین امام عسکری(ع)، آنان را از انحراف مصون داشت.  وی علاوه بر نقش آفرینی در نهاد وکالت، در تبیین جایگاه عثمان بن سعید و فرزندش محمد بن عثمان نقش بسزایی داشت. او در هدایت شیعیان امامی و اثبات بطلان ادعای امامت جعفر بسیار کوشید.احمد بن اسحاق‌ بن عبد الله‌ بن سعد بن مالك بن احوص» (با کنیه ابوعلی) معروف است، از تاریخ، محل ولادت و ادوار نخستین حیات وی اطلاعی در دست نیست. تنها با توجه به این‌که به گفته برقی و شیخ طوسی او از اصحاب امام ...

ژوزف الیاش(Joseph Eliash)، محقق و دانشمند یهودی‌تبار در سال 1923 در اورشلیم متولد شد. وی مدرک کارشناسی و کارشناسی‌ارشد خود را از دانشگاه عبری اورشلیم أخذ و پس از آن در سال 1967 مدرک دکتری خود را در رشته مطالعات اسلامی از دانشگاه لندن دریافت کرد. سپس برای ادامه تحصیل به آمریکا عزیمت کرد و با کمک بنیاد مالی فورد، توانست مدرک فوق‌دکتری خود را در مرکز مطالعات خاورمیانه دانشگاه کالیفرنیا به اتمام رساند.از فعالیت‌های علمی و تحقیقاتی او می‌توان به استادیاری دانشگاه اوبرلین، سرپرستی طرح مطالعات یهود و خاورمیانه کالج اوبرلین، ارائه مقالات علمی در همایش های مختلف از جمله کنفرانس بین‌المللی مطالعات یهود در اورشلیم(1976)، کنفرانس بین‌المللی خاورشناسان در پاریس(1973) اشاره کرد.لیاش، به‌دلیل آشنایی و تسلط به زبان عربی، در بیشتر فعالیت‌های علمی خود به‌طور مس ...

ابوسهل اسماعیل بن علی نوبختی، یکی از بزرگ‌ترین متکلمان امامیه در دوران غیبت صغرا است. او از اولین مولفانی است که بخش قابل توجهی از فعالیت علمی خود را به تبیین امامت و غیبت امام دوازدهم(عج) اختصاص داد. وی علاوه بر نقش آفرینی در نهاد وکالت، در معرفی آن نهاد و همچنین در تثبیت جایگاه نواب نقش بسزایی داشت. او در هدایت شیعیان و برخورد با فرقه‌های انحرافی، فرقه‌هایی همچون واقفه و مقابله با مدعیان دروغین نیابت؛ مدعیانی همچون حسین بن منصور حلاج تلاشی بسیار کرد.سماعیل بن علی بن اسحاق بن ابی سهل بن نوبخت، که با کنیه ابوسهل و با القاب نوبختی، کاتب و بغدادیخوانده شده است؛ در تاریخ 237 هجری متولد شد. از محل تولد و سال‌های آغازین حیات وی اطلاعی چندان در دست نیست. او با وجود این‌که مدتی از حیات خود را در دوان امامین هادی و عسکری(ع) گذرانده است؛ از ارتباط وی ب ...

«ملا محمد تقی» معروف به «شهید ثالث»، فرزند ملا محمد ملائکه از مشاهیر علمای شیعه در قرن سیزدهم و سرشناس ترین دانشمند خاندان برغانی است. وی درسال 1172ق، در برغان از قرای قزوین به دنیا آمد و علوم مقدماتی و قسمتی از دروس سطح را نزد پدرش در برغان فرا گرفت. سپس به قزوین رفت و در حوزه علمیه آن شهر به درس و بحث ادامه داد. آن گاه به قصد تکمیل مدارج علمی به شهرهای اصفهان و کربلا و قم سفر کرد و نزد استادان بزرگ آن روز به تحصیل پرداخت. به گفته خود او، در اصفهان بیش تر به فلسفه اشتغال داشته و فلسفه نیز تدریس می کرده است. بزرگ ترین استاد او در فقه، سید علی طباطبایی(متوفای 1231ق) در کربلا بوده است.لا محمد تقی، در حدود سال های 1220 ق، به ایران بازگشت و در تهران ساکن شد و به تدریس و افتا و اقامه نماز جماعت و تصدی امور دینی پرداخت. به دلیل حسن تقریر و بیان شیوا ...

یکی از مباحث مربوط به مهدویت که در برخی از روایات به آن پرداخته شده و در طول تاریخ بازتابهای متفاوتی در سطح جامعه داشته است؛ قیام و ظهور فردی به نام «شعیب بن صالح» می باشد. در مورد شخصیت و محل و چگونگی قیام و نوع ارتباط با چهره های معروف قیام، از جمله خراسانی و نقش و جایگاه ایشان درهندسه ظهور، روایات متعددی از منابع اهل سنت به دست ما رسیده است؛ هر چند در مورد قیام ایشان درمنابع شیعه کمتر سخن به میان آمده است و روایات بسیار اندکی وجود دارند.ا توجه به روایاتی که به طور عمده در منابع اهل سنت در مورد شخصیت شعیب بن صالح ذکر شده؛ او یکی از شخصیت های موثر زمان ظهور است که پیش ازحضرت مهدی(عج) به همراه خراسانی قیام می کند و زمینه ساز ظهور حضرت خواهد بود. در این روایات اهل سنت (در مورد مشخصات ظاهری) او را مردی بدون ریش و چهار شانه با چهره ای گندم گون مع ...

مادر امام حسن عسکری(ع) از جمله شخصیت‌هایی است که در جریانات دوران زندگی امام دوازدهم(عج) نقش مهم و اساسی داشت. وی در مصون ماندن امام دوازدهم(عج) از گزند خطرات و حفاظت از جان امام نقش بسیار برجسته‌ای داشت. او به درخواست امام حسن عسکری(ع) ، امام مهدی(عج) را همراه خود به مکه برده و سپس آن حضرت(عج) را به مدینه ‌برد. امام حسن عسکری(ع) بعد از خود دو وظیفه بسیار مهم به مادر خود واگذار کردند: اول این که از او به عنوان تنها وصی خود نام بردند و اختیار اموال خود، صدقات و موقوفات را به ایشان سپردند؛ و دوم این‌که او در دوران غیبت صغرا، ملجا و پناه شیعیان بود و شیعیان در مشکلات به وی رجوع می‌کردند. بدون شک واگذاری این وظایف از سوی امام حسن عسکری(ع) به مادر به منظور محافظت از جان امام دوازدهم(عج) از گزند عباسیان بود.رباره نام مادر امام حسن عسکری(ع) ، گزارشها ...

از جمله پدیده هایی که به عنوان نشانه های ظهور امام مهدی(عج) بدان پرداخته شده، خروج شخصی به نام «حسنی» است که در این زمینه روایاتی با موضوعات گوناگون نقل شده است. بعضی از پزوهشگران از روایات، وجود چند نفر با عنوان «حسنی» را احتمال داده اند؛ ضمن این‌که از مجموع روایات، مثبت بودن شخصیت حسنی استنباط می شود.بیشتر روایاتی که درباره «حسنی» وارده شده اند، ضعیف هستند و برخی نیز از لحاظ متن دچار اشکال اند. لذا آنچه می‌توان از مجموع این روایات به دست آورد، این است که وجود و خروج شخصی به نام «حسنی» از جمله علائم ظهور است؛ اما دیگر مطالب در مورد ویژگی ها و خصوصیات وی با توجه به ضعف روایات، قابل اعتماد نیست.با توجه به روایات، حسنی انسان حق‌مداری است كه وقتی حقیقت برایش مشخص می‌شود، آن را به راحتی می‌پذیرد و نیز از اولاد امام حسن مجتبی(ع) است.مان حركت حسني ب ...

«علی بن محمد سمری»، چهارمین و آخرین وکیل از وکیلان چهارگانه امام دوازدهم(عج) در روزگار غیبت صغرا می باشد. به دلیل مدت کوتاه وکالت ایشان و عدم اطلاعاتی از زندگی وی، در منابع اطلاعات چندانی در مورد وی به چشم نمی خورد. پس از درگذشت سمری، او هیچ کس را به عنوان جانشین خود از طرف حضرت قرار نداد و توقیعی از ناحیه مقدس امام دوازدهم(عج) به دست او صادر شد که پس از وی، جانشینی به عنوان وکیل خاص وجود ندارد و غیبت تامه (کبرا) شروع شده است. از آن پس، تا ظهور حضرت مهدی(عج) ، سرپرستی شیعیان به عهده فقهیان و عالمان دینی به عنوان «نائب عام» سپرده شده است.ر منابع متقدم، نام آخرین وکیل امام دوازدهم(عج) در دوران غیبت صغرا «علی بن محمد» و کنیه او «ابوالحسن» و لقب او «سمری» ذکر شده است. براساس برخی گزارش‌ها، محل زندگی او در دوران وکالت، بغداد بوده است. وی شوهرخواهر ...

«حکیمه»(س) دختر امام جواد(ع) از زنان با فضلیت خاندان اهل بیت(علیهم السلام) است که چهار امام معصوم را درک کرده ومورد اعتماد ائمه هم‌عصر خود بوده است. وی تربیت و آموزش نرجس، مادر امام دوازدهم(عج) بر عهده داشته است. او شاهد ولادت امام مهدی(عج) نیز بوده و نرجس را در امر ولادت فرزندش (مهدی) یاری داده است. در دوران غیبت صغرا وی با شناساندن فرزند امام حسن عسکری(ع) و جانشین وی به شیعیان مورد اعتماد، نقش بسزایی در مصون ماندن آنان از انحراف داشته است. او در این بازه زمانی، امام دوازدهم(عج) را ملاقات کرده و رابط مردم با امام(عج) بوده است. می توان گفت وی در کنار مادر امام حسن عسکری(ع) ، به مقابله با جریان ادعای امامت جعفر برخاسته است.نابع امامیه در بیان فرزندان امام جواد(ع) نام یکی از دختران آن حضرت را «حکیمه» ذکر کرده‌اند. گفتنی است شیخ مفید در بیان نام ...

«ابوجعفر، محمد بن عثمان»، دومین وکیل از وکیلان چهارگانه امام دوازدهم در عصر غیبت صغرا و فرزند وکیل اول بود که به امر حضرت مهدی(عج) و با نص پدرش به مقام وکالت انتخاب شد. دوران وکالت وی، طولانی ترین دوره در عصر غیبت صغرا بود. او همانند پدرش، در پیشگاه امامان(ع) و نزد شیعیان جایگاه و مقام ویژه‌ای داشت. واسطه بین امام و شیعیان، اخذ و صرف وجوهات، حفظ جان امام از خطر دشمن وحکومت، اثبات وجود و غیبت امام برای شیعیان، نجات شیعیان از حیران و سرگردانی؛ از جمله نقش های وی در این دوران بود. ازحوادث مهم این دوران می توان به وجود مدعیان دروغین وکالت، ظهور قرامطه و قیام صاحب زنج اشاره کرد. او در سال 305 ق وفات و به امر امام، حسین بن روح را به عنوان وکیل سوم و جانشین خود معرفی کرد.ابوجعفر محمد بن عثمان» به عنوان دومین وکیل ناحیه مقدسه معرفی شده است. القاب او ع ...