دانشنامه جامع مجازی ویکی مهدویت

«مأمول» به معنای «مورد امید و آرزو»، از جمله القاب شریف و پرمعنای حضرت ولی عصر(عج) است که در روایات متقدم و منابع حدیثی شیعه، بارها بدان اشاره شده است. این لقب، نه تنها یک عنوان توصیفی، بلکه ترسیم‌کننده‌ی عمیق‌ترین باور منتظران است؛ چرا که امام زمان(عج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) به عنوان کانون همه‌ی امیدها و آرزوهای بشریت معرفی می‌شود و تمامی راه‌های نجات، به وجود مقدس او ختم می‌گردد.«مأْمُول» از ریشه‌ی «أَمَلَ»گرفته شده است؛ ریشه‌ای که در ژرفای خود، معنای امید و آرزو را نهفته دارد. در زبان عربی، وقتی می‌گویند «أَمَلْتُهُ آمُلُهُ»، یعنی به او دل بستم و امید بر او نهادم. واژه‌ی «مأمول» که در این مقام، اسم مفعول است، جز این معنا را نمی‌رساند که او «مورد امید و آرزوی همگان» است.ر منابع روایی متقدم، همچون کتب معتبر حدیثی شیعه، و نیز در زیارات مأثوره‌ ...

حسین بن سعید اهوازی، از دانشمندان مورد اعتماد شیعه است که از امام رضا، امام جواد و امام هادی(علیهم السلام) روایت نقل کرده است. دوران رشد علمی را در کوفه سپری و پس از بازگشت به اهواز، در اواخر عمر به قم رفت و در منزل حسن بن ابان اقامت گزید. وی صاحب سی کتاب در موضوعات فقه، تفسیر، کلام، اخلاق و مهدویت است. روایات مهدوی خود را از راویان موثقی چون فضاله بن ایوب، ابن ابی عمیر، صفوان بن یحیی و حماد بن عیسی نقل کرده است. این میراث توسط حسین بن حسن بن ابان و احمد بن محمد بن عیسی به طبقات بعدی منتقل شد و در نهایت توسط کلینی، صدوق و مشایخ ایشان تدوین و تثبیت گردید.سین بن سعید اهوازی، از چهره‌های برجسته حدیثی و فقهی شیعه در سده سوم هجری، دوران رشد و نموّ علمی و فرهنگی خویش را در کوفه سپری نمود؛ پس از طی سال‌ها اقامت و تحصیل در کوفه، حسین بن سعید به همراه ...

بر اساس متون کهن حدیثی، برای امام مهدی(عج) دو کنیه اصلی «ابوالقاسم» و «ابوجعفر» ذکر شده است. کنیه ابوالقاسم برگرفته از هم‌نامی با پیامبر(ص) در روایات فریقین و نیز نقل لوح فاطمه(س) است، در حالی که کنیه ابوجعفر به جهت هم‌کنیه‌ای با امام باقر(ع) ذکر شده است.در ادبیات عرب به آن دسته از نام‌هایی که به صورت ترکیب اضافی می آید و صدر(جزء اوّل) آن، یکی از کلمات اب و ام بیاید کنیه گویند. در روایات متعدد، کنیه امام مهدی(عج) «ابوالقاسم» و «ابو جعفر(ع) ذکر شده است. این کنیه در نقل‌های مختلف از جمله از جابر بن عبدالله (در لوح فاطمه(سلام الله علیها) ) و نیز از عقید خادم(در گزارش ولادت حضرت) ذکر شده است.َدَّثَنا مُحَمَّدُ بنُ إبراهيمَ بنِ إسحاقَ الطّالَقانِيُّ رضى الله عنه، قالَ: حَدَّثَنَا الحَسَنُ بنُ إسماعيلَ، قالَ: حَدَّثَنا أبو عَمرٍو سَعيدُ بنُ مُحَمَّد ...

ابن عربی در آثار خود به طور مشخص به ظهور حضرت مهدی(عج) از نسل فاطمه(س) اشاره کرده و با استناد به شواهد متقن، نسب ایشان را به امام حسین(ع) و امام حسن عسکری(ع) می‌رساند که کاملاً با دیدگاه شیعه منطبق است.وی صفات ممتازی برای حضرت مهدی(عج) برمی‌شمارد از جمله: عصمت، آگاهی از علم غیب، رحمت بودن.ابن عربی همچنین مقام خاتم الاولیاء را به دو قسم عامه و خاصه تقسیم می‌کند و اگرچه در تعیین مصداق آن ابهاماتی وجود دارد، اما قرائن قوی نشان می‌دهد که حضرت مهدی(عج) را شایسته این مقام می‌داند. دیدگاه او مبنی بر خروج و زنده بودن حضرت مهدی(عج) مخالف نظر مشهور اهل سنت است. اعتقادات وی به طور قابل توجهی به اعتقادات شیعه نزدیک است.کی از مسائلی که ابن عربی به گونه ای مبسوط درباره آن سخن گفته و در کتاب دايره المعارف گونه خود فتوحات مکیه و کتاب عنقاء مغرب في ختم الاولیا ...

حضرت خضر (ع) از بندگان صالح و برگزیده‌ی الهی است که به قول مشهور، از مقام والای نبوّت نیز بهره‌مند می‌باشد. بر پایه‌ی برخی روایات، آن حضرت از آب حیات نوشیده و عمری جاویدان یافته است. حکمت این عمر طولانی در نزد صاحبان خرد آن است که در دوران غیبت، زبان ایرادگران بر طول عمر امام مهدی(عج) بسته گردد و با تشبیه عمر آن حجت الهی به عمر حضرت خضر، شبهه‌اندازی معاندان و بداندیشان باطل شود. افزون بر این، خضر (ع) در عصر غیبت، مونس و غم‌خوار امام غریب بوده و خداوند به واسطه‌ی او تنهایی حجت خود را به انسیت بدل ساخته است. همچنین بنا بر نصوص روایی، در ایام پرخرّمی ظهور، آن بزرگوار از کارگزاران و وزیران برجسته‌ی دولت کریمه‌ی مهدوی خواهد بود.بق روایتی از امام صادق(ع)، اسم حضرت خضر(ع)، بالیا(یا تالیا) بن ملکان بن عابر بن ارفخشد(یا ارفخشذ) بن سام بن نوح(ع) است. بر ...

هارون بن مسلم بن سعدان(ابوالقاسم)، محدثی ثقه و پرکار از قرن سوم هجری است که از اصحاب امام عسکری(ع) به شمار می‌رود. با وجود برخی گرایش‌های اعتقادی بحث‌برانگیز(مثل جبر و تشبیه)، جایگاه او در نقل حدیث بسیار مهم است. او با سلسله اسنادی که به اصحاب امام صادق(ع) مانند مسعده بن صدقه می‌رسد، حجم عظیمی از روایات(حدود ۱۸۹ مورد در کتب اربعه) را نقل کرده و خود نیز مورد استناد بسیاری از محدثان بعدی قرار گرفته است. بخشی از روایات منقول وی به موضوع مهدویت اختصاص دارد که شامل مباحثی مانند کیفیت آفرینش امام، ضرورت استمرار حجت الهی، وظایف منتظران، علائم ظهور و صحنه آغازین قیام حضرت مهدی(عج) می‌شود.ارون بن مسلم بن سعدان، معروف به کاتب سرمن‌رایی(ساکن سرَّمَنْ رَأى/سامرا)، اصالتاً اهل انبار و کنیه‌اش ابوالقاسم بود. وی توفیق ملاقات با امام ابومحمد (حسن عسکری(ع) ) و ...

احمد بن محمد بن خالد برقی(274-۲۸۰) فقیه، محدث بنام امامیه است. او دوران امام رضا، امام جواد و امام هادی را درک کرده است. از وی بالغ بر 20 روایت مهدوی نقل شده است.احمد بن محمد بن خالد یکی از محدثان شهیر شیعه در قرن سوم هجری است. خاندان برقی اصالتی کوفی داشته که بعد از واقعۀ زید بن علی بن حسین به ایران در منطقه‌ای به نام بَرَقه یا برق رود از نواحی قم ساکن شدند. مشهورترین افراد این خاندان احمد بن محمد خالد و پدر وی محمد بن خالد است.زارشی دربارۀ تاریخ ولادت احمد بن محمد وجود ندارد. برخی از پژوهشگران احتمال داده اند وی قبل از سال 200 ق، حدود سال ۱۸۶ ق. به دنیا آمده باشد. شیخ طوسی برقی را از اصحاب امام رضا(ع) می‌داند‌. با توجه به شهادت امام رضا(ع) در سال ۲۰۳ ق می‌توان نقل روایت او را در دوران جوانی از امام رضا(ع) پذیرفت. همچنین احمد بن محمد عیسی رئی ...

ابن ابى حاتم رازی از مفسران اهل سنت است. «تفسيرالقرآن العظيم» معروف به تفسير ابن ابى‌حاتم از آثار معروف وی شمرده شده است. وی در ذیل 16 آیه درباره اتفاقات عصر مانند ظهور امام مهدی، نزول عیسی، غلبه اسلام بر سایر ادیان، سخن گفته است.عبدالرحمن بن محمد بن ادريس بن منذر تميمى حنظلى رازى مشهور به ابن ابى حاتم، متولد 240ق و مفسر، متكلم، فقيه و محدث بنام اسلامى، در رى زاده شد و سال‌هاى نخستين زندگي اش در همين شهر گذراند.او از پدر خود ابوحاتم و ابوزرعه رازى دانش و حديث آموخت و نيز از فضل بن شاذان نيشابورى قرائت قرآن فرا گرفت. سپس خود به طلب علم رهسپار شام و مصر گرديد و هفت ماه در مصر اقامت گزيد و از عالمان و فقيهان و محدثان آن ديار فقه و حديث آموخت. آنگاه در 264ق عازم اصفهان شد.رچه مذهب فقهى و كلامى وى آشكارا ياد نشده، عبّادى او را از فقيهان شافعى دانست ...

مؤلّف اين تفسیر، محمد بن مسعود عيّاشى سمرقندى يكى از دانشمندان برجسته و مورد اعتماد شيعه در اواخر قرن سوم و اوايل قرن چهارم است. ایشان در حوزه مهدویت مطالب زیادی آورده است او در ذیل قریب به 40 آیه قرآن، به بسیاری از موضوعات مهدویت از کلام ائمه اطهار(علیهم السلام) پرداخته است.محمد بن مسعود بن محمد بن عياشى سمرقندى كوفى، كنيه‌اش ابوالنضر و معروف به «عياشى»، از اعيان علما و از اكابر فقهاى شيعه است. وی در علوم متعدد مانند فقه، ادب، حديث و تفسير تبحر فراوان داشته است.ياشى در آغاز با توجه به محيط نشو و نماى خود كه حدود سمرقند و بخارا بوده و اكثر ساكنان آن ديار از فقه اهل سنت پيروى مى‌كردند، پيرو مكتب فقهى اهل سنت بود؛ ولى در اثر مطالعه و ممارست در كتاب‌هاى شيعه، توفيق نصيب او گرديد و مكتب پر فيض فقه جعفرى را پذيرفت و تمامى تَركه پدر را كه بالغ بر سي ...

«احمد بن محمد بن سعید»، معروف به «ابن عقده» در عصر خود، به عنوان یکی از بزرگان علم حدیث در شهر کوفه شناخته می‌شده؛ که به دلیل هم‌زمانی بخش عمده‌ای از دوران حیات وی با روزگار غیبت صغرا، حجم گسترد‌ه‌ای از روایات او به تبیین مسائل مربوط به آموزه مهدویت اختصاص یافته است؛ به گونه‌ای که وی مقام اول روایات نعمانی در کتاب الغیبة را بر عهده دارد. همچنین روایاتی از وی در بطلان اعتقادات فرقه‌های انحرافی همچون اسماعیلیه و واقفه و رد ادعای مهدویت برخی از امامان زیدیه نقل شده است.احمد بن‌ محمد بن‌ سعيد بن عبد الرحمن»، با القاب «سبیعی»، «همدانی» و «کوفی» و با کنیه «ابوالعباس» خوانده شده است . پدر وی - به دلیل مهارت در علم صرف و نحو– به لقب «عقده» معروف بود. از این رو، احمد بیش از هر نام، لقب و کنیه دیگر به «ابن عقده» شهرت یافته بود. ابن عقده در شبانگاه نیمه ...