دانشنامه جامع مجازی ویکی مهدویت

مدعیان مهدویت الزاما پدیده‌ای یک دست و هم سنخ نیستند تا بتوان در مورد آن ها قضاوتی واحدی داشت، بلکه دارای دایره گسترده و متنوع است که شامل هر نوع ادعا در زمینه با مهدویت، اعم از فرقه‌ها‌، جریانات انحرافی و ادعاهای شخصی می‌شود. با مراجعه به تاریخ مدعیان مهدویت، با انواع و اقسام ادعاها از جانب مدعیان مواجهه هستیم که به مهم‌ترین این ادعا‌ها اشاره می‌شود:رخی از مدعیان به صراحت خود را« مهدی شخصی» و« امام زمان» می‌نامند. این گونه مدعیان را می‌توان مدعیان مهدویت خاص و متعین دانست.، به عنوان نمونه، علی محمدشیرازی از جمله افردی است که ادعای مهدویت کرد. وی پس از ادعای نیابت از جانب حضرت، ادعای مهدویت نمود. در دوره پس از وی، افراد دیگری هرچندغیر مطرح خود ر ا«مهدی» دانستند. بع عنوان نمونه به « الف – م» می توان اشاره کرد وی متولد گرگان، از جمله کسانی است ...

یکی از مهم‌ترین زمینه‌های پذیرش ادعای مدعیان، شناخت ترفندهای مدعیان دروغین است. هر مدعی سعی می‌کند با شناخت کافی از مخاطبان خود شیوه‌های جذب همان مخاطب را به کار گیرد. ترفنده‌های سیاسی به ترفندهایی گفته می‌شود که مدعیان با در نظر گرفتن روان شناسی مخاطب مطالبی را در قالب مسائل سیاسی بیان می‌کنند که مخاطبان از آن استقبال کنند. در حکومت ها با توجه به ساختار سیاسی هر حکومت و سلایق مختلف، مدعیان برای جذب با طوایف مختلف همساز می‌شوند تا در روند ادامه کار فرقه‌ای موفق گردند. برخی از آن ها از اساس با سیاست مخالفند و با این ایده جلو می‌آیند. برخی دیگر بالعکس مدافع سیاست و نظام هستند؛ لذا با این ترفند اقدام و مخاطبان خود را جذب می‌کنند. در این زمینه به چند نمونه جزئی مبتنی بر این ترفندها اشاره می‌شود:کی از ترفندهای مدعیان که برای جذب انقلابیون انقلاب ا ...

کتاب ثواب الاعمال و عقاب الاعمال اثر شیخ صدوق، نوشته محمد بن علی بن حسین، با رویکردی عمیق به پاداش و مجازات اعمال، به شکلی منسجم و هدفمند سامان‌دهی شده است. این اثر نه تنها به بررسی رفتارهای انسانی می‌پردازد، بلکه بخشی هر چند اندک از روایات آن به موضوع مهدویت نیز اشاره دارد.محمد بن على بن حسين بن بابويه قمى، مشهور به‌«شيخ صدوق»، در سال 305 هجرى قمرى، در خاندان علم و تقوى، در شهرقم‌ ديده به جهان گشود.شيخ صدوق، جريان ولادت خود را كه با تقاضاى كتبى پدرش از محضرامام زمان(عج) و دعاى آن حضرت بوده، در كتاب‌كمال الدين‌ به صورت حديث آورده و مى‌افزايد:رگاه ابو جعفر محمد بن على الاسود مرا مى‌ديد كه براى فرا گرفتن علم و دانش به محضر استاد مى‌روم به من مى‌فرمود: « اين ميل و اشتياق به علم و دانش كه در تو وجود دارد مايه شگفتى نيست؛ زيرا تو به دعاى امام زمان ...

نظام سیاسی مهدوی همچون نظام‌های سیاسی دیگر، با در نظر گرفتن اهدافی می‌کوشد با اتخاذ سیاست‌ها و خط مشی‌هایی جامعه را به آن اهداف رهنمون سازد. همه نظام‌هاي سیاسی در این‌باره اتفاق نظر دارند که باید یک مطلوب نهایی داشته باشند.1 لذا جریان حرکت هر مجموعه، در جهت وصول به هدف اصلی و واحد آن، سامان و وحدت می‌یابد؛ اما رسیدن به آن، با تحقق اهداف جزئی ممکن می‌گردد.2 بنابراین پس از بیان هدف اصلی نظام سیاسی مهدوی که مقصود و منظور نهایی حرکت را بیان می‌کند، می‌توان به طرح اهداف فرعی پرداخت که زمینه‌ساز تحقق هدف اصلی هستند.دف اصلی در نظام سیاسی مهدوی، همان هدف اصلی و نهایی در نظام سیاسی اسلام است که عبارت است از: تکامل انسان و رسیدن به سعادت ابدي و تقرب به درگاه الهی.3 برخی از این هدف، به پیشرفت و ترقی معنوی انسان‌ها تعبیر آورده‌اند4 و برخی دیگر نیز تعبیر ...

در عصر ظهور که عصر حاکمیت امام مهدی(عج) است؛ نظام اجتماعی جامع و کاملی در جهان برقرار خواهد شد که از شئون مهم آن، نظام سیاسی حکومت حضرت است. اهمیت این بحث، آن‌جا ظهور و بروز بیشتری می‌یابد که به جنبه جهانی بودن حکومت حضرت توجه کافی شود. اگر قرار باشد حکومتی در سطح بین المللی دایر شود؛ حتماً باید برخوردار از یک نظام سیاسی کارآمد و نمونه‌ای بوده که قادر بر انجام وظایف خود به نحو احسن باشد.یش از تعریف «نظام سیاسی مهدوی»، بهتر است با مفهوم «نظام سیاسی» آشنا شویم. دیوید ایستون1 نظام سیاسی را این‌گونه تعریف کرده است: «نظامی از کنش و واکنش در هر جامعه‌ای که به وسیله آن توزیع‌های الزام‌آور یا مقتدرانه ایجاد و اجرا می‌شود» گابریل آلموند2، این تعریف را بسیار رضایت‌بخش می‌داند اما با کاربرد واژه «مقتدرانه» مخالف است؛ زیرا با کاربرد آن، نظام سیاسی از نظا ...

کتاب کفایه الاثر نوشته محمد بن علی خزاز قمی با رویکرد اثبات ائمه دوازده گانه سامان یافته است. بخشی از روایات این اثر به موضوع مهدویت اشاره دارد.مؤلف کتاب، على بن محمد بن على خزاز قمى از چهره‌هاى دانشمند و از راويان مشهور و معتبر و از علما و فقهاى بزرگ شيعه در نيمه دوم قرن چهارم هجرى است.کسانی که شرح حال وی را نقل کرده اند از او با تعظیم و ستایش بسیاری یاد کرده اند. به عنوان نمونه، نجاشی از وی با عنوان فردی ثقه، از علمای شیعه، فقیه و آبرومند و وجیه یاد می کند.شيخ الطائفه طوسی از او به عنوان متکلمی جلیل القدر که با فقه نیز مأنوس بوده است یاد کرده است. شیخ طوسی محل زندگی وی را شهر ری می‌داند که در همان شهر نیز وفات یافته است. وی استادان بسیاری داشته که اسامی نزدیک به چهل نفر از آنها در کتاب کفایه الاثر آمده است. به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:ولف ...

یکی از مدعیان دروغین امامت و مهدویت در دوره پهلوی است. وزیری در دوران حیات خود علاوه بر ادعا مهدویت به قتل و کشتار مخالفان خود پرداخت. وی پس از دستگیری در هنگام محاکمه در اثر کهولت سن و بیماری قلبی از دنیا رفت.«سیدغضنفر وزیری» در سال 1271 ش، در شهر رشت متولد شد. از دوران کودکی تا حدود چهل سالگی وی اطلاعات خاصی در دست نیست. یدغضنفر در سال ۱۳۱۰ ش، و در حالی که ۳۹ سال از عمرش می‌گذشت، وارد روستای «عیسی آباد» محلات شد. او با سوء استفاده از اعتقادات مردم و با استفاده از ترفندهایی خاص، عمامه‌ای مشکی بر سر نهاد و عبایی زرد رنگ بر دوش انداخت و با نفوذ بیان و قدرت کلامی که داشت بر اثر عوام فریبی‌ها و شیادی‌هایی که به کار می‌برد، در مدتی کوتاه عده‌ای از مردم عوام و دهاتی‌های بیسواد و بی اطلاع به دور او جمع شدند. اندکی بعد او خود را امام زمان معرفی کرد ...

هر مدعی دروغین سعی می‌کند با شناخت کافی از مخاطبان خود و با وارونه جلوه دادن حقیقت و سوء استفاده از کاستی‌ها و وجود خلاء مادی و معنوی؛ عده‌ای را به عنوان مرید گرد خود جمع‌کند. آنان برای کسب توفیق در این راه از شیوه‌های‌خاصی استفاده می‌کنند که به انواع مختلفی مانند ترفندهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، روان شناختی تقسیم می‌شوند. در مجموع می‌توان شگردها و ترفندهای مدعیان دروغین را به این صورت بیان کرد:مدعیان با هدف قرار دادن ارزش‌ها و باورها، مرتبطین را به تسخیر خود در می‌آورند. سوء استفاده از مفاهیم پذیرفته شده در بین مردم، مانند استخاره وخواب‌، از جمله آن‌ها است. به عنوان نمونه احمد الحسن بصری برای اثبات ادعای خود با ذکر روایاتی، از روش استخاره در جذب مخاطب استفاده کرده است.وء استفاده ازروایات مهدویت و تاویل گرایی‌ و ذوق گرایی یکی دیگر از بارزترین ...

«اسلام»، هر راهی را برای سلطه استعمار بر سرزمین های اسلامی بسته و استعمار از این که نتوانسته‌ است وارد سرزمین های اسلامی بشود و این برج و باروی استوار را در هم بشکند، کینه‌ای سخت به دل گرفه وبه تلاش برخاسته تا با فرقه سازی در حوزه اسلامی و به ویژه در حوزه شیعی و در میان مردمان باورمند شیعه راستین تفرقه و گسست ایجاد کند. استعمار فرقه سازی را بهترین راه در این مورد دانست و از این راه وارد معرکه شد و به پیروزی‌هایی دست یافت. آنان با حمایت های مادی و معنوی از مدعیان به رشد آنان کمک شایانی کردند.نگیس و روسیه دردوره قاجار تا جنگ جهانی دوم(1939 م) و آمریکا پس از جنگ جهانی دوم(1945 م) برای نفوذ بیش تر در کشور ایران تحرکات فکری زیانباری را آغاز کردند. یکی از این تحرکات‌، ایجاد فرق شبه مذهبی و حمایت از این فرقه ها است که در عصر قاجار در قالب بابیت و به ...

برخی منابع روایی پرچم های سیاه به عنوان نشانه ظهور معرفی شده است . در این نوشتار به بیان روایات و اعتبار آنان اشاره می شود:بر خلاف سخن برخی که پرچمهای سیاه را از نشانه های ظهور دانسته اند، در روایات مربوط به ظهور حضرت مهدی(عج) از پرچمهای سیاه از خراسان بیشتر به عنوان پدیده ای همزمان با برخی نشانه‌ها یاد شده است. این پدیده - صرف نظر از اعتبار روایات آن- در منابع اهل سنت به ویژه در کتاب الفتن نعیم بن حماد به گونه ای گسترده ذکر شده است؛ ولی در منابع شیعه به ندرت یافت می شود.روایاتی که از پرچم‌های سیاه یاد کرده اند به دو دسته تقسیم میشوند:نطقه خراسان قدیم، خراسان(شامل قسمت‌های گسترده ای از ایران، افغانستان، ترکمنستان، تاجیکستان و ازبکستان) انقلابی برپا می شود و مردم در حالی که پرچم های سیاه برافراشته اند به حرکت در می آیند. امام باقر در این باره ...

یکی از نشانه های ظهور اختلاف بنی عباس نام برده شده است . با وجود از بین رفتن حکومت بنی عباس برخی معتقد گردیده اند که مجدد دولت عباسی شکل خواهد گرفت .این ایده چندان استوار نیستدرگیری و نابودی بنی عباس و حکومت آنها از پیشگویی هایی است که در برخی روایات شیعی از آن سخن به میان آمده است.گاهی از آن با عنوان «نشانه فرج» و گشایش در کار شیعیان و گاهی در شمار «نشانه ظهور» یــاد شده است. نشانه فرج مانند ابتدای روایتی که در آن یعقوب سراج نقل می‌کند که به ابو عبد الله گفتم: « مَتَى فَرَجُ شِيعَتِكُمْ چه زمانی برای شیعیان شما گشایش ایجاد میشود؟ فرمود: إذَا اخْتَلَفَ وُلْدُ الْعَبَّاسِ وَ وَهَى سُلطانهم آنگاه که فرزندان عباس با هم اختلاف کنند و قدرت آنان ضعیف شود»حمد باقر مجلسی سند روایت را صحیح دانسته است؛ اما از نظر محتوا ابتدای روایت عام است و سخن از گشا ...

در بيشتر روايت‌هاى مربوط به نشانه‌هاى پنج گانه حتمى، از كشته شدن انسانى بى گناه(قتل نفس زكيه) به عنوان يكى از نشانه هاى ظهور ياد شده است. البته در روايات از آن با تعبيرهاى گوناگونى مانند «النفس الزكيّة» يا «النفس» يا «النفس الطبية الزكيّة» يا «نفس حرام ودم الحرام» ياد شده است. مقصود از «نفس زکیه، «فرد بی گناه»، «پاک»، «کسی که دیگری را نکشته» و «جرمی» ندارد است . این مضمون افزون بر روایات، در قرآن در داستان حضرت موسی نیز آمده است.برخلاف آنچه گفته می‌شود که این نشانه فقط در روایات شیعه آمده است، برخی از این اخبار در منابع اهل سنت نیز ذکر شده و گاهی در منابع شیعه نیز تکرار شده است. ز روایات این نشانه به دست می‌آید که در آستانه قیام جهانی حضرت مهدی(عج) و در جریان مبارزات زمینه‌ساز انقلاب جهانی آن حضرت، فردی بی‌گناه، بدون اینکه جرمی انجام داده با ...

در منابع متعدد دوران صفوی به آموزه های مهدوی و برخی از رویکردهای تطبیق گرایی اشاره شده است. که به بخش هایی از آن با اقتباس از کتاب مهدیان دروغین اشاره می شود.در دوره صفوى، بحث از «مهدى(عج) در ميان شيعيان تبلور بيشتری داشت، اما اين بدان معنا نبود که در این دوره، بیش از دیگر ادوار تاریخی، مدعيان مهدويت ظاهر شدند. به عكس تا آنجا كه می دانیم شمار این افراد در اين دوره نسبتا اندك است. در باره اين تقليل دو دليل مى تواند وجود داشته باشد:لبته نوعى نيابت براى شاهان صفوى هم در شعر وادب عاميانه بود. در ديد فقهى آن، نيابت آنان، چنان كه در مذاكره ميان طهماسب وكركى مشهور است، تنها مى توانست بر اساس انتقال آن از طريق فقها باشد. اما جداى از آن، عامه مردم شاهان صفوى را به عنوان پیشرو وفرمانده سپاه مهدى مى شناختند وكم و بيش تعبير نايب مهدى را در باره آنان هم ب ...

يكي از مباحث جالب توجه در حوزه مهدويت، آشنايي با سيره فرهنگي امام زمان(عج) است. مقصود از آن شناخت قواعد، سبک ها و روش هایی است که امام مهدی برای اثرگذاری بر شناخت، نگرش، اخلاق و رفتار دیگران، در عرصه های مختلف فرهنگي از خود بروز می دهد. حكومت مهدوى در حقيقت، مقدّمه يك انقلاب عميق فرهنگى است؛ زيرا هدف اصلى اين حكومت، سالم‌سازى فضاى فرهنگى و حاكم ساختن ارزش‌هاى انسانى و اسلامى بر جامعه است.برجسته‌ترين اين سياست‌ها كه در احاديث اهل بيت(علیهم السلام) مورد اشاره قرار گرفته، عبارت است از:يكي ازاقدامات مهم امام مهدی(عج) در عرصه فرهنگي، زدودن بدعت ها، تصحیح انحرافات و حذف برداشت های غیراسلامی و نادرستی است که به نام اسلام وبه مرور زمان به جامعه القا شده و درمبانی دین تحریف معنوی یا موضعی پدید آورده است.ز روايات چنين برداشت مي شود كه در زمان غیبت، بدع ...

یکی از ويژگي‌هاي امام مهدي(عج) که آن حضرت را نسبت به ديگران متمايز مي‌کند، سيره سياسي ايشان است. سياست، به معني تدبير و اداره امور جامعه در مسير تحقق ولايت الهي مي باشدآن حضرت وقتي حکومت جهان را به دست مي‌گيرند، در تدبير نظام جهان روش و شيوه‌ي خاصي دارند، كه در دعای افتتاح به زیبایی ترسیم شده است: «خدایا! ما به سوی تو رغبت داریم در دولت کریمه‌ای که اسلام و مسلمانان عزت یافته و نفاق و منافقان دچار ذلت می‌شوند»حكومت مهدوي در حقيقت همان مدينه فاضله اي است كه خداوند نويد و مژده آن را به مستضعفان و محرومان داده است در سيره سياسي امام مهدي، سوق دادن جامعه به سمت كمال و سعادت واقعي بشر به بهترين وجه در سطح جهان اجرا خواهد شدضعيت سياسي عصر مهدوي، خود گواه روشني بر برتري حضرت و اقتدار جهاني آن حكومت است در روايات، دامنه سيطره اين حكومت، برتر از حكومت ...

در میان اهل سنت راویان فراوانی روایات مهدویت را نقل کرده اند. نقل این تعداد از راوی می توان به اثبات اندیشه مهدویت در مقابل منکران کمک کند. عبدالله بن مسعود یکی از این راویان بوده که تعداد فراوانی روایت از او نقل شده است.عبد اللّه بن مسعود بن غافل بن حبيب، هذلىّ، ابو عبد الرّحمن، مادرش امّ عبد، دختر عبد بن سواء از قبيله هذيل است. ازاين‌رو پيامبر(ص) از او تعبير به «ابن امّ عبد» كرد.ابن مسعود در گذشته چوپان بود، او از مسلمانان نخستين به شمار مى‌رود و ششمين نفرى است كه مسلمان شد. دوبار هجرت كرد، يك بار از مكّه به حبشه و بار دوم به مدينه. وی يكى از چهره‌هاى علمى در ميان صحابه است و نخستين شخصى است كه در مسجد الحرام، قرآن را آشكارا در ميان انجمن قريش با صداى بلندتلاوت كرد.يامبر(ص) در آغاز اسلام به او فرمود: «إنّك لغلام معلّم؛ تو پسری تعلیم یافته ا ...

در میان اهل سنت راویان فراوانی روایات مهدویت را نقل کرده اند. نقل این تعداد از راوی می توان به اثبات اندیشه مهدویت در مقابل منکران کمک کند. عایشه همسر پیامبر اسلام یکی از این راویان می باشد.ام المؤمنین عایشه(۹ ق.ه - ۵۸ ق.ه = ۶۳۰ - ۶۷۸ م)، دختر ابوبکر صدیق، عبد الله بن عثمان تمیمی قریشی، کنیه وی ام عبدالله است. مادرش، أم رومان بنت عویمر کنانی است. وی چهار سال پس از بعثت به دنیا آمد. در نه سالگی با پیامبر خدا ازدواج کرد و هنگامی که رسول خدا رحلت فرمودند، وی هیجده سال داشت. عائشه در مدینه وفات کرد و ابوهریره بر وی نماز خواند و در بقیع به خاک سپرده شد.او روایات فراوانی شنیده ازپیامبر خداوند و حضرت فاطمة نقل کرده است. همچنین از افرادی دیگر مانند: عمر، حمزة بن عمر، الاسلمى، سعد بن ابي وقاص. روایات مهدوی وی از پیامبر خداست.فراد فراوانی از او نقل رو ...

امّ سلمه، امّ المؤمنين، مادرش عاتكه دختر عامر بن ربيعه است. پدرش ابو اميّه يكى از بخشنده‌ترين اشخاص و مشهور به كرم و ملقّب به «زاد الرّاكب» بود. هرگاه به سفر مى‌رفت، همسفر او توشه‌اى برنمى‌داشت. همسر امّ سلمه به نام عبد الرّحمن بن عبد الأسد، ملقّب به ابو سلمه، در جنگ احد مجروح شد و پس از 5 يا 7 ماه بر اثر اين جراحت از دار دنيا رفت.ام سلمه اولین زن مهاجری بود که به مدینه آمد. پیامبر(ص) در ماه شوال با او ازدواج کرد و در همان ماه با او زندگی مشترک را آغاز کرد. ام سلمه در سال 61 هجری قمری در 84 سالگی درگذشت و ابو هریره بر او نماز خواند. والی آن زمان، الولید بن عتبه بن ابی سفیان بود و او را در بقیع دفن کردند.ی یکی از روایان مورد توجه بود و در صحاح شش‌گانه به روايات وى استناد شده است. عمده روایات وی از جمله روایات مهدوی وی، از پیامبر خدا نقل شده ا ...

یکی از فرقه های دوران صدر اسلام است. بر پایه برخی از روایات آنان در ذیل بحث اشراط الساعه به برخی از روایات مرتبط با مهدویت اشاره کرده اند.اباضیه، یا اِباضیه، فرقه ای منسوب به عبدالله بن اباض تمیمی و از کهن ترین فرقه های مسلمانان قرن اول هجری به شمار می‌رود. برخی اباضیه را معتدل ترین فرقه ی خوارج دانسته، آنها را از نظر فکری نزديكترين فرقه ی خوارج به جماعت اسلامی می شمارند؛ چراکه افراط و غلو در آنها کمتر بوده و دارای فقه متعادلی هستند؛ همچنین معتقدند عالمان فهیم و برجسته ای در میان آنها وجود دارد.اید دانست اباضیه ی معاصر خود را «اهل الدعوه»، «اهل الحق و الإستقامه» و «جماعت المسلمین» می خوانند. این شعار در کتابها رسانه ها و سایتهای اینترنتی آنها به روشنی قابل مشاهده است. باورمندان به این فرقه در عمان، یمن و حضرموت، زنکبار و شمال آفریقا، زندگی می ...

در برخی روایات شیعی قبل از ظهور امام زمان به فرو رفتن سرزمین جابیه اشاره شده است. در اهل سنت نعیم بن حماد به روایات جابیه و ارتباط آن با موضوع مهدویت اشاره کرده است اما سخنی از خسف جابیه وجود ندارد.روستایی در منطقه شام در سده‌های نخستین اسلامی که امروزه به صورت خرابه‌ای باستانی در حوران، از توابع منطقۀ اِزرع، در استان درعای سوریه واقع است. این خرابه بر «تلّ جابیه» ــ که مخروطی آتش‌فشانی در حدود ۸۰ کیلومتری جنوب دمشق و ۴ کیلومتری شمال غربی شهر نَوى واقع است و از سمت غرب بر دشتی هموار مشرف است ــ قرار دارد.این شهر در آغاز اسلام محل توجه سپاهیان اسلام قرار گرفت و محل نزاع و درگیری های بین مسلمانان و رومیان قرار داشت. سرانجام سپاهیان اسلام پیروز شدند و خلیفه دوم از این منطقه دیدن کرد و در آنجا خطبه خواند.عد از وی سایر خلفاء تا دوران معاویه بر این ...