دانشنامه جامع مجازی ویکی مهدویت

کتاب‌های حدیثی به عنوان گنجینه‌ معارف اسلامی، ضامن حفظ اصالت معارف دینی و جلوگیری از تحریف و بدعت هستند. این متون حلقه اتصال امت اسلامی به اولیای الاهی پس از قرآن کریم به حساب می‌آیند. از طرفی دیگر مبحث مهدویت به عنوان یکی از ارکان بنیادین کلام شیعی، همواره کانون توجه اندیشمندان و حدیث‌پژوهان بوده است. در این میان، کتاب «عیون اخبار الرضا(ع) تألیف شیخ صدوق(305-381 ق) - از برجسته‌ترین محدثان امامی در قرن چهارم هجری - جایگاهی ممتاز در میان منابع حدیثی شیعه دارد. با آنکه این کتاب با رویکرد روایی و مرتبط با امام رضا(ع) تالیف شده است برخی از آموزه های مهم مهدوی در آن دیده می شود:شیخ صدوق به پاس دو قصیده از صاحب بن عباد(وزیر دانشمند شیعی دولت آل بویه) در مدح امام رضا(ع)، این کتاب را تألیف و به وی تقدیم کرد. ر این کتاب 975 روایت طی 69 باب تنظیم شده اس ...

کلبرگ، اسلام‌شناس اسرائیلی، در سال ۱۹۴۳ در خانواده‌ای صهیونیست متولد شد. وی پس از گذراندن تحصیلات اولیه در موسیقی و زبان عربی، در دانشگاه عبری و سپس آکسفورد به مطالعه اسلام و به‌ویژه تشیع دوازده‌امامی پرداخت و دکترای خود را در سال ۱۹۷۱ دریافت کرد. عمده پژوهش‌های او متمرکز بر تاریخ و عقاید شیعه، از جمله موضوع مهدویت، بوده و آثار متعددی در این زمینه تألیف کرده است. دیدگاه‌های او درباره شکل‌گیری تدریجی اعتقاد به دوازده امام و غیبت، مورد نقد محققان شیعه قرار گرفته و شواهد متعددی در متون قدیمی شیعی در رد ادعاهای او ارائه شده است.تان کلبرگ اسلام‌شناس و شیعه پژوه مشهور اسرائیلی در خانواده‌ای کاملا یهودی صهیونیستی در سال 1943 در اسرائیل به دنیا آمد. جوشوا، پدر اتان کلبرگ از جوانی صهیونیستی فعال بود و در 34 سالگی به عنوان نماینده در بیست و یکمین کنگره ...

هارون بن مسلم بن سعدان(ابوالقاسم)، محدثی ثقه و پرکار از قرن سوم هجری است که از اصحاب امام عسکری(ع) به شمار می‌رود. با وجود برخی گرایش‌های اعتقادی بحث‌برانگیز(مثل جبر و تشبیه)، جایگاه او در نقل حدیث بسیار مهم است. او با سلسله اسنادی که به اصحاب امام صادق(ع) مانند مسعده بن صدقه می‌رسد، حجم عظیمی از روایات(حدود ۱۸۹ مورد در کتب اربعه) را نقل کرده و خود نیز مورد استناد بسیاری از محدثان بعدی قرار گرفته است. بخشی از روایات منقول وی به موضوع مهدویت اختصاص دارد که شامل مباحثی مانند کیفیت آفرینش امام، ضرورت استمرار حجت الهی، وظایف منتظران، علائم ظهور و صحنه آغازین قیام حضرت مهدی(عج) می‌شود.ارون بن مسلم بن سعدان، معروف به کاتب سرمن‌رایی(ساکن سرَّمَنْ رَأى/سامرا)، اصالتاً اهل انبار و کنیه‌اش ابوالقاسم بود. وی توفیق ملاقات با امام ابومحمد (حسن عسکری(ع) ) و ...

کتاب «بصائر الدرجات» نوشته محمد بن حسن صفار، از محدثان برجسته شیعه در قرن سوم قمری، اثری حدیثی و معتبر درباره مقامات و علوم ائمه اطهار(ع) است. این کتاب به موضوع مهدویت می‌پردازد و روایاتی در زمینه نصب امامت، علم ویژه امام، غیبت، اهداف ظهور و میراث امام مهدی(عج) نقل می‌کند. همچنین به ویژگی‌های یاران خاص حضرت، سیره قضایی و مبارزاتی ایشان و برکات عصر ظهور از جمله پیشرفت‌های اجتماعی و تکنولوژیک اشاره دارد.محمد بن حسن صفار قمی از محدثان برجسته شیعه در دوره غیبت صغرا است که در سال ۲۹۰ قمری درگذشت. رجالیان بزرگ شیعه بر وثاقت و جایگاه علمی والای او تأکید کرده‌اند. از میان ۳۸ اثر ثبت‌شده برای وی، تنها کتاب «بصائرالدرجات» به دست ما رسیده است.ر منابع حدیثی چهارگانه شیعه، ۸۳۷ روایت از صفار نقل شده که کلینی ۶۰ روایت، صدوق در «من لا یحضره الفقیه» ۲۰ روایت و ...

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِوَالْعَصْرِ ﴿ ١ ﴾ إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِي خُسْرٍ ﴿ ٢ ﴾ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ ﴿ ٣ ﴾به نام خداوند بخشنده مهربان.سوگند به عصر که بی‌گمان انسان در زیان است، مگر کسانی که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند و یکدیگر را به حق و صبر سفارش کرده‌اند.یکی از آیات و سوره هایی که می‌توان گفت به وجود مبارک امام زمان(عج) اشاره دارد، آیات سوره مبارکه عصر است. تفسیرهای متفاوتی از واژه عصر شده است ولی طبق برخی از روایات، مراد از «عصر»، زمان ظهور حضرت مهدی(عج) می باشد و این سوره مؤمنان را به صبر در دوران غیبت و ایمان به امامت سفارش می‌کند.ابن‌فارس در لغت، سه معنای اصلی برای این واژه برمی‌شمارد:اژه «عصر هم به صورت مصدری(مصدر ثلاثی مجردِ عَ ...

دین، شیوه و روش صحیح زندگی کردن را به انسان می‌آموزد. از این رو، چنانچه دین، بد فهمیده ‌شود، مسیر زندگی انسان‌ها به انحراف کشیده می‌شود و همان‌گونه که شخص بی‌دین، از صراط مستقیم خارج شده است، شخص متدینی هم که تلقی صوابی از دین ندارد، بیرون از صراط مستقیم است.دینداری دارای لغزشگاه‌های مختلفی است که یکی از خطرناک‌ترین آن ها «سطحی‌نگری و ظاهر بینی» است. دیندار سطحی‌نگر، چیزی از دین را منکر نمی‌شود و در صدد مخالفت با دین هم نیست؛ ولی درک او فراتر از برخی ظواهر نمی‌رود، و به فهم عمیق از دین دست نمی‌یابد.از آن رو که سطحی نگری عنوانی کلی است، برای مستند سازی این مسئله به عنوان زمینه انحراف و لغزش در میان مریدان و بهانه ای برای جذب در فرقه های انحرافی مهدویت.شایسته‌ است به علائم سطحی نگری پرداخت:طحی نگران بی‌تاب و کم‌تحمل‌اند، و با هر کس که در باور‌ها ...

اگر چه نخستین گام در نقل گسترده روایات نشانه های ظهور در کتاب« الفتن» نعیم بن حماد مروزی یکی از منابع اهل سنت برداشته شده، آنچه مسلم است اینکه شماری از منابع روایی شیعی(منابع غیبت نگاری) به ویژه سه منبع «الغیبه، محمد بن ابراهیم نعمانی، کمال الدین و تمام النعمه اثر شیخ صدوق و کتاب الغیبه از شیخ طوسی به نقل این روایات پرداخته اند. در کنار سه منبع یادشده که از برجستگی ویژه ای هم برخوردارند، روایات نشانه ها، البته در شمار اندک در کنار دیگر روایات مهدویت در برخی منابع نقل شده است.رنگ در تاریخ و تطور نقل روایات نشانه ها در منابع روایی شیعه نشان دهنده برخی دگرگونی ها در برخی روایات و شمار آنها در هر دوره نسبت به دوره پیش از آن است. بررسی آماری نقل روایات در اثبات این ادعا نقشی بنیادین دارد که هر چه از زمان حضور معصومان دور می شویم، بر شمار این روایات ...

یکی از مستشرقان آلمانی تبار که در حوزه هنر و مطالعات دینی از خود آثاری به ثبت رسانده است. نظریات مهدوی او با ادبیات عرفانی تلفیق گردیده است. از مهمترین سخنان او بحث عالم هورقلیا است.یتوس بورکهارت(1908 ـ 1984)، یک سوئیسی آلمانی‌تبار بود که زندگی خود را وقف مطالعه و تبیین جنبه‌های گوناگون حکمت و سنت کرد. وی فرزند كارل بوركهارت، مجسمه ساز سوئيسي است كه خانواده‌اي معروف و از اهالي بال بوده‌اند و عموي وي، مورخ مشهور هنر، ياكوب بوركهارت مي‌باشد. تيتوس بوركهارت در خانواده‌اي متولد شد كه اهل هنر بودند و لذا در محیطی پرورش يافت که عامل افزایش دلبردگی‌ها و دغدغه‌های فکری و پژوهشی او تا پایان عمرش بود. بوركهارت نخستين سال‌هاي مدرسه‌اش را حدود زمان جنگ جهاني اول در بازل، شهري در مرز سوئيس و فرانسه گذراند. وي، سرانجام در سال 1984 در شهر لوزان ديده از جهان ...

یوید ساموئل مارگولیوث از محققان انگلیسی‌تباری است. وی مقاله مستقلي درباره مهدويت تحت عنوان «مهدي(عج) دارد که تحت تاثير ديگر خاورشناسان قبل از خود، همچون دارمستتر و يا گلدتسيهر به فرجام رسانده است. و بر اين باور است كه مهدويت از زمان محمد بن حنفيه فرزند امام علي(ع) توسط مختار بن عبيدالله و عده‌اي از هواداران محمد بن حنفيه ـ فرقه كيسانيه ـ به وجود آمده و پس از كشته شدن او عنوان مهدي به محمد بن‌ حنفیه اطلاق شده است. مارگوليوث همچون ديگر خاورشناسان، به مسئله مهدويت نگاه تاريخي دارد و به جاي آنكه به توصيف اين مؤلفه ديني از ديدگاه كلامي و آراء موجود در متون ديني و با تكيه بر سخن مسلمانان بپردازد، از زاويه تاريخي، به آن نظر مي‌كند. از اينرو در بيان اين موضوع به جريانات فرقه كيسانيه و قيام مختار بن عبيدالله و زيد بن علي اشاره مي‌كند. طبيعي است كه از م ...

««يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ؛ياد كن روزى را كه هر گروهى را با پيشوايشان فرا مى‌خوانيم»»انسان‌ها هر رهبر و پیشوایی را در زمان خود انتخاب کنند، در روز قیامت همراه او محشور خواهند شد. اگر آنان رهبری الهی و پیشوای دینی(پیامبر یا جانشین او) را بپذیرند، در قیامت با او خواهند بود و اگر پیرو شیطان و پیشوایان گمراهی شوند، همراه آنان محشور می‌شوند. بنابراین، در هر دوره‌ای هم امام هدایت و نور وجود دارد و هم امام ضلالت و نار، و انتخاب هر یک از آن‌ها سرنوشت ابدی انسان را رقم می‌زند. بر این اساس، در عصر حاضر نیز انسان‌ها موظف‌اند امام زمان خویش را بشناسند که بر مبنای آیه 71 سوره اسراء و آموزه‌های شیعه و استناد به روایات معتبر، امام مهدی(عج) رهبری معنوی شیعیان را بر عهده دارد. از این رو معرفت به امام هم امری ضروری است.ین واژه در لغت به فاصله‌ی ...