دانشنامه جامع مجازی ویکی مهدویت

طلوع خورشید از مغرب»، به عنوان یکی از علائم ظهور و یا از «اشراط الساعه» و« نشانه های قیامت»، در منابع شیعه و اهل سنت بیان شده است. در منابع اهل سنت، به عنوان اشراط الساعه، با ویژگی های خاصی در کیفیت طلوع و وضعیت مردم بعد از طلوع مطرح گردیده است و روایاتِ مبتنی بر عدم قبولی ایمان و توبه پس از طلوع؛ به وفور در منابع ایشان یافت می شود. در منابع شیعه نیز، مفاهیم مذکور انعکاس دارد، با این تفاوت که برخی از منابع، واقعه طلوع خورشید از مغرب را با ظهور امام مهدی(عج) مرتبط کرده اند. روشن است كه حركت خورشيد در نظام كهكشانى، به گونه‌اى دقيق و حساب شده است كه تغيير جهت بدين‌گونه را نمى‌پذيرد و از اين رو، طلوع خورشيد از مغرب، نشانه پايان دوره زمين و نظام كيهانى است و لذا جزو اشراط الساعه معرفى شده است. بيش‌تر احاديث مربوط به طلوع خورشيد از مغرب، این گونه ط ...

کی از نشانه هایی که برای ظهورحضرت مهدی(عج) بیان می شود، قیام فردی به نام یا عنوان «خراسانی» است. این نام در منابع معتبر چندان یافت نمی شود و آن چه هست سخن از خراسان و پرچم های سیاهی است که از آن منطقه برافراشته می شود. بنابراین، اگر مراد از خراسانی که در منابع متاخر شهرت یافته است، شخصی با همین نام باشد؛ دو روایت بیش‌تر درباره او نرسیده و آن دو هم قابل اعتماد نیست و اگر مقصود، صاحب پرچم های سیاه یا کسی باشد که همراه اهل خراسان؛ می آید او هم کسی جز«ابومسلم خراسانی» نیست که پرچم های سیاه بنی عباس را از خراسان به کوفه آورد و مقدمات تشکیل دولت عباسیان را فراهم کرد. باید در نظر داشت که آن چه درباره شخص خراسانی گفته می شود، شهرتی کاذب است و هر کتابی که از او به عنوان نشانه ظهور نام می برد، تنها به همان دو روایت استدلال کرده و یا به استناد کتابی غیر ...

یکی از مفاهیمی که در آموزه مهدویت دارای اهمیت و جایگاه ویژه ای است، بحث «انتظار» و اهمیت وجایگاه آن است و در روایات معصومان، به ابعاد مختلف آن پرداخته شده و نقش و اهمیت آن به وضوح بیان شده است. با این اوصاف، به مرور زمان، برداشت ها و قرائت های مختلفی از آن شده که با واقعیت و اصل انتظار همخوانی ندارند. این نوشتار سعی کرده است ابعاد مختلف انتظار را مورد بررسی و کنکاش قرار دهد و حقیقت این آموزه را بیان کند.انتظار» از ریشه ی (ن ظ ر) می باشد. معنای «نظر» ، دیدن ، مشاهده است و گاهی به معنای تفکر و تامل هم می باشد. انتظار را به معنای صبر، چشم داشت و چشم به راهی نیز دانسته اند. انتظار از باب افتعال و یکی از کاربردهای این باب «تلاش برای تحصیل شیء» است؛ مثلا «اکتساب» به معنای کسب و در آمد نیست، بلکه کسبی است که با کوشش و زحمت حاصل گردد. از این لحاظ ان ...

معرفی امام مهدی و آماده سازی جامعه شیعه برای غیبت امام دوازدهم از مهمترین تمهیدات امام حسن عسکری در دوران امامت خویش است. نوشتار پیش رو ضمن معرفی حضرت، به نقش امام یازدهم در عرصه مهدویت می پردازد.سن بن علی بن محمد(ص) ، مشهور به «امام حسن عسکری» (۲۳۲-۲۶۰ق) یازدهمین امام شیعیان اثناعشری هستند که ۶ سال امامت شیعیان را بر عهده داشتند. ایشان فرزند امام هادی(ع) و پدر امام زمان(عج) هستند. بیش‌تر منابع، تولد ایشان را در مدینه دانسته‌اند؛ ولی از تولد او در سامرا نیز سخن رفته است. منابع متقدم امامیه، ولادت حضرت را در ربیع الثانی سال ۲۳۲ق عنوان کرده اند. امام عسکری(ع) ، ۸ ربیع‌الاول سال ۲۶۰ق در دوره حکومت معتمد عباسی در ۲۸ سالگی به شهادت رسیدند.طبق نقل مشهور، امام عسکری(ع) همسری اختیار نکردند و نسل او تنها از طریق کنیزی ادامه یافت که مادر حضرت مهدی(عج) ...

یکی از اموری که می تواند معرفت و شناخت ما را نسب به حضرت مهدی(عج) افزایش دهد؛ «آشنایی با القاب» آن حضرت و معانی آن هاست. با توجه به عنایت معصومان(علیهم السلام) به استفاده از القاب خاص برای آن حضرت؛ چیستی و ماهیت برخی از اوصاف و ویژگی های آن حضرت روشن می شود. در روایات و ادعیه مربوط به حضرت مهدی(عج) ، القاب فراوانی برای آن حضرت آمده و علل فراوانی این القاب در کتاب های مربوط مورد اشاره قرار گرفته اند. البته برخی نیز در بیان القاب آن حضرت افراط کرده و به هرمناسبتی، کلمه ای را به عنوان لقب آن حضرت برشمرده اند.«لقب»، در لغت عرب، به معناى صفتى از اوصاف انسان، به ستايش يا نكوهش او ناظر است كه بِدان شهرت يافته و با آن شناخته مى‌شود. به عبارت دیگر، لقب، نام دوم انسان است که در آن، معنای مدح یا ذم منظور می باشد.نا بر اين، هر صفتى را نمى‌توان لقب شمرد. ...

یکی از مسائل پردامنه درعرصه مهدویت که در چند سال اخیر بیش‌تر مورد توجه واقع شده؛ مسئله «ازدواج و فرزنددار شدن حضرت مهدی(عج) » است که سه نگرش در این زمینه وجود دارد:در ادامه به رویکرد های چهارگانه اشاره می گردد:این عده از قائلان ، با تمسک به آیات و روایات و تمسک به سیره معصومان (علیهم السلام) و سنت نبوی و با این استدلال که حضرت بر خلاف دستور قرآن و شرع و سنت نبوی عمل نمی کنند سعی در اثبات این مطلب دارند که امکان ندارد حضرت مهدی(عج) ازدواج نکرده باشند.دلیل قائلان به ازدواج حضرت، از روایات ذیل می باشند:در روايات، ازدواج نکردن و تجردگزیدن مورد سرزنش و نهی قرار گرفته است. در کتاب کافی بابی با عنوان «باب کراهه العزبه» با شش روایت وجود دارد که یک روایت نبوی آن چنین است : «رُذال موتاکم العُزّاب؛ پست ترین مردگان شما بی همسرانند».مچنین روایاتی هستند؛ م ...

یکی از مباحث مرتبط با مهدویت بحث «دجال» است. هرچند واژه‌ی دجال در قرآن ذکر نشده است؛ بسیاری از مفسران، ذیل برخی از آیات، روایاتی از خروج دجال نقل کرده‌‌اند. برخی دجال را از نشانه‌ها و حتی از علائم حتمی ظهور می‌شمارند و برخی ارتباط دجال را با ظهور منکر می‌شوند و آن را به آخرالزمان و حوادث آن دوره مرتبط می‌دانند. از طرف دیگر، دجال موضوعی است که در کتاب‌های روایی شیعه و عامه به آن توجه شده و برخلاف بسیاری از مطالب مهدوی که در کتاب‌های عامه دیده نمی‌شوند؛ این مطلب به طور بسیار چشمگیر در میان احادیث اهل سنت یافت می‌شود. در روایات، بیش‌تر پیروان دجال یهودی معرفی شده‌اند.اژه‌ی «دجال» در زبان عربی از «دَجَّلَ»، به‌ معنای «پوشانیدن» مشتق شده است؛ زیرا دجال جهان را با گناه، کفر و انبوه پیروانش خواهد پوشانید. دیدگاه دیگر آن است که «دَجَّلَ»، به‌معنای «ز ...

تاب «الفتن»، اثر نعیم بن حماد را باید از منابع مهم روایت هاى علائم ظهور به شمار آورد که بر مجامع روایى شیعه و اهل سنت دارای تاثیر فراوانی بوده است. نویسنده آن، از بزرگان اهل حدیث و از مخالفان سرسخت معتزله و همچنین اهل رأى (قیاس)است. کتاب الفتن، از جمله کامل‌ترین گردآوری‌های احادیث در مورد حوادث آخرالزمان در اسلام است. این کتاب دایرةالمعارفی است از نقل‌ها در زمینه فتنه‌های آخرالزمان و منبع بسیاری از آثار بعدی در این زمینه است. این کتاب ۷۷ باب دارد که در مجموع ده باب آن با عنوان های گوناگون به امام مهدی(عج) اختصاص دارد. مجموع حدیث هایی که در این ده باب گردآوری شده اند، 244 حدیث هستند که در نوع خود، به ویژه در آن عصر و زمان بی نظیر بودن اند. در این حدیث ها درباره شخصیت امام مهدی(عج) نسب وی، صفات و ویژگی هایش، نشانه های ظهور، حوادث و رخدادهای معا ...

در بین اهل سنت، برخی با مهدویت برخورد منفی کرده و با نگرش‌ها و رویکردهای گوناگونی به تردید، انکار و استبعاد باور داشت مهدویت قائل شده اند. ابن خلدون(م 808 ق) رشید رضا(م 1354 ق)، احمد امین مصری(م 1373 ق)؛ محمد ابوزهره(م 1394 ق) محمد فرید وجدی(م 1954 م)سعد محمد حسن، شیخ عبدالله بن زید آل محمود وعداب محمود الحمش، از جمله تردید کنندگان اندیشه مهدویت می باشند.ر مقابل این عده اندک بزرگانی از اهل سنت به آموزه مهدویت اعتقاد کامل داشته اند؛ مانند احمد بن ‌حنبل، ابوعبدالله ابن‌ماجه قزوینی، ابوداوود سجستانی، ابوعیسی محمد ‌تِرمذى، عبدالرزاق صنعانى، ابوالقاسم طبرانى، محمدبن حبان، أبو محمّد عبد اللّه بن أحمد بن محمّد بن الخشّاب، ابن حجر الهيثمي المكّي الشافعي، علي بن محمّد بن أحمد بن عبد اللّه المالكي المكّي‌، نور الدين عبد الرحمن بن أحمد بن قوام الدين الد ...

در دوران غیب صغرا، جامعه شیعی به وسیله وکیلان امام هدایت می شد. «عثمان بن سعید» از یاران با سابقه امام عسکری(ع)، اولین فردی است که به منصب وکالت نصب گردید.«عثمان بن سعید عمری»، نخستین وکیل از وکلای چهارگانه امام مهدی(عج) در دروان غیبت صغراست. از زندگانی و تاریخ تولد او اطلاعاتی در دست نیست. در مورد نام وی هیچ اختلافی نیست. البته فقط در رجال کشی گفته شده که اسم او «حفص بن عمرو» بوده است که این مطلب در مورد وی صحیح نیست. و شاید بنا به ضرورت رعایت تقیه شدید، این نام برای وی ذکر شده است.لقاب وی عبارتند از: «عمری»، به دلیل انتساب به جدش. «زیّات» و «سمّان»، به معنای روغن فروش، یکی دیگر از القاب اوست، به دلیل این که برای پوشش نهادن به نهاد وکالت، به تجارت زیتون اشتغال داشت. «عسکری» نیز از القاب دیگر اوست، به دلیل سکونت او در محله «عسکر» از پادگان شه ...