دانشنامه جامع مجازی ویکی مهدویت

«انجمن حجتیه» یکی از جریان های فکری، سیاسی، فرهنگی و از خرده فرهنگ های روزگار ماست که درنیم قرن گذشته تاریخ این مرز و بوم، همواره مبهم بوده است.ه تعریف بنیان گذاران این جریان، انجمن مذکور تشکیلاتی است که با الهام ازآموزه های عالی اسلام و مذهب شیعه جعفری، با هدف اصلی دفاع از اسلام در مقابل بهائیت، آموزش و تربیت انسان های لایق، کاردان و مقید به تقوا و ایمان، و اصلاح جهات مادی و معنوی جامعه و اجرای خدمات مفید اجتماعی، وتلاش برای فراهم کردن زمینه ظهور امام عصر(عج) و ترویج مهدویت؛ به صورت موسسه ای صد در صد غیر انتفاعی، که در سال 1332 به رهبری شیخ محمود حلبی بنیان نهاده شد و به دلیل تقابل آشکار و نهان با نهضت اسلامی امام خمینی و نیز انقلاب اسلامی و در نهایت جمهوری اسلامی؛ در سال 1362 به دستور شیخ محمود حلبی به صورت ظاهری تعطیل شد؛ اما هیچ گاه منحل ...

ژان پیِر فیلیو (Jean Pierre Filiu)، متولد دسامبر 1961 در پاريس استاد دانشگاه، مورخ، عرب‌شناس و متخصص در اسلام معاصر است. وی ديپلم خود را از مؤسسه مطالعات سياسى پاريس در 1981 اخذ كرد و تحصيلات تكميلى خود را نيز در مؤسسه علوم پو در موضوع تاريخ معاصر گذراند. رساله دكترای فيليو در مورد نقش راديو و تلويزيون در اعتراض سراسری فرانسه در ماه مى 1968 بود كه آن را در 1985 نگاشت و بعداً با حمايت يكى از مؤسسات بين المللى فرانسه منتشر شد.بعد از 2009، فیلیو بيش تردر مجامع علمى حضور پيدا كرد در عين حال ديدگاه‌های او، به ويژه در زمينه خاورميانه مورد توجه سياستمداران قرار گرفت.عالیت های فیلیو از سال 2007 بيش تر بر تدريس، تحقيق، تأليف مقاله و كتاب و حضور در مجامع علمى متمرکز شد. او از سال 2006 در مؤسسه علمى پو تدريس مى‌كند. همچنین او استاد مطالعات خاورميانه در ...

با توجه به عنایت معصومان(علیهم السلام) به استفاده از القاب و اوصاف خاص برای امام مهدی(عج)، یکی از اوصافی که در روایات برای آن حضرت به کار رفته و مورد تاکید واقع شده و در منابع حدیثی ما ذکر گردیده است؛ وصف (الطرید= رانده شده) می باشد. این تعبیر در روایات، بیش‌تر در کنار واژه هایی مانند «الشرید»، «الموتور» و «الفرید» به کار رفته است.«الطرید» در لغت در معانی « رانده شده»، «فرارى»و «آنكه پس از ديگرى متولّد شود»؛ به کار رفته است.مرحوم ملا صالح مازندرانی در شرح کتاب اصول کافی در توضیح این کلمه چنین می نویسد: «طرید» بر وزن فعیل در معنای مفعولی به کار رفته و به معنای دور کردن و اخراج و دفع کردن است. گفته می شود سلطان او را طرد کرد؛ یعنی او را از شهر و دیارش اخراج و تبعید و از محل زندگانی اش دفع کرد. در این صورت آن شخص مطرود و طرید می باشد.ز آن جا که ...

«ملا محمد تقی» معروف به «شهید ثالث»، فرزند ملا محمد ملائکه از مشاهیر علمای شیعه در قرن سیزدهم و سرشناس ترین دانشمند خاندان برغانی است. وی درسال 1172ق، در برغان از قرای قزوین به دنیا آمد و علوم مقدماتی و قسمتی از دروس سطح را نزد پدرش در برغان فرا گرفت. سپس به قزوین رفت و در حوزه علمیه آن شهر به درس و بحث ادامه داد. آن گاه به قصد تکمیل مدارج علمی به شهرهای اصفهان و کربلا و قم سفر کرد و نزد استادان بزرگ آن روز به تحصیل پرداخت. به گفته خود او، در اصفهان بیش تر به فلسفه اشتغال داشته و فلسفه نیز تدریس می کرده است. بزرگ ترین استاد او در فقه، سید علی طباطبایی(متوفای 1231ق) در کربلا بوده است.لا محمد تقی، در حدود سال های 1220 ق، به ایران بازگشت و در تهران ساکن شد و به تدریس و افتا و اقامه نماز جماعت و تصدی امور دینی پرداخت. به دلیل حسن تقریر و بیان شیو ...

يكي از مباحث بسيار حساس و اساسي در شناخت و بررسي ابعاد گوناگون حيات ائمه و پيروان آنها، سازمان وكالت در عصر ايشان و معرفي وكلاء و باب‌هاي آنها مي‌باشد كه ائمه اطهار با توجه به ضرورت‌هاي پيش‌ آمده اقدام به ايجاد چنين تشكيلاتي كردند تا بوسيله اين سازمان بتوانند با شيعيانشان در دورترين نقاط عالم اسلام مرتبط باشند و شيعيان نيز با چنين ارتباطي بتوانند با اطمينان كامل نيازهاي شرعي و ديني خود را مرتفع سازند.«وکالت» در لغت به معناي ناتواني از انجام مستقيم يک کار، و اعتماد بر ديگري در آن کار است؛و در منابع فقهي، «وکالت» را چنين تعريف کرده اند: «وکالت، يعني واگذاري انجام کاري به ديگري، و نايب کردن او براي تصرف در يک امر»؛ و يا «وکالت، يعني تفويض و واگذاري امري به ديگري، براي آن که در زمان حياتش آن را انجام دهد.» ز عصر امام صادق با روي كارآمدن بني عباس ...

شیخیه» یکی ازفرقه‌های تاثیر گذار ایران معاصر است. اساس اين مذهب، بر تركيب تعبيرات فلسفي قديم متأثر از آثار سهروردي با اخبار آل محمد(ع) ، مبتنی است. آموزه‌هاي ويژه بنيان‌گذار اين فرقه، غير از آن كه مايه انشعاب داخلي فرقه ای شد، زمينه ساز پيدايش دو فرقه دیگر بابيت وبهائيت گرديد. از آن‌جا كه بهائيت مولود بابي‌گری است، بهائيان به دنبال اثبات بابيت هستند تا وجود خود را مشروعيت بخشند. از سوی دیگر، بابيت، با سوء‌استفاده از افكار شيخيه و حمايت عده‌اي از طرفداران اين فرقه به وجود آمده است. از این رو، بهائيان در صدد تأييد مكتب شيخيه هستند و شيخ احمد احسائي و سيد كاظم رشتي (رهبران شيخيه) را مبشّر ظهور باب و بهاء معرفی مي‌كنند. بنابراین، ضرورت دارد در حوزه مباحث مهدویت ابتدا به فرقه شيخيه و افكار و عقايد اختصاصی مهدوی آن اشاره ای داشته باشيم تا با زمينه‌ ...

«آرماگدون» نام نبردی است که به باور مسیحیان صهیونیست، در آخرالزمان در منطقه‌ای به نام «مجدو» رخ خواهد داد و در آن نبرد، نیروهای مسیح و ضد مسیح، که نماد حق و باطل‌اند؛ با هم می‌ستیزند و سرانجام نیروهای مسیح پیروز می‌شوند و از آن پس، یهودیان سروران زمین خواهند بود و دیگران بندگان آنان.از آرماگدون در متون دینی ما سخنی به میان نیامده و از پیشوایان ما نیز مطلبی در این زمینه نقل نشده است. این عقیده، بخشی از اعتقادات بنیادگرایان انجیلی آمریکاست که یک پنجم آمریکایی ها را تشکیل داده و مسیحیت را با صهیونیسم درآمیخته اند و اعتقاد دارند، برای بازگشت دوباره مسیح(ع) به زمین، باید جنگ هسته ای بزرگی ، در جایی به نام «آرماگدون» ، میان اردن و فلسطین ، به وقوع بپیوندد و به نابودی و تخریب بیشتر شهرهای جهان انجامد.ین بنیاد گرایان معتقدند نیروهای شرِ بی ایمان – من ...

یکی از سنت‌های الاهی که بسیار مهم و اساسی است، «سنت آزمون و بلاهای الاهی» است که همگان بدان آزموده و امتحان می‌شوند تا خوب و بد از هم جدا شوند و سره از ناسره باز شناخته و ظرفیت‌های انسانی نمودار گردد و توان و استعدادها شکوفا و رشد و تکامل برای فرد و جامعه ایجاد شود. فتنه‌ها و بلاها در قالب‌های خیر و شر و نعمت و نقمت بر انسان و اجتماع وارد می‌شوند و انسان می‌بایست با توجه به این سنت‌ها، واکنش مناسب نشان دهد و با صبر و استقامت، به دور از جزع و فزع، به توفیق الاهی از مشکلات سربلند بیرون آید.از این رو، صحنه زندگی همواره صحنه آزمایش است، تا انسان ها در پرتو باورهای صحیح، اجرای دستورهای الاهی و شکیبایی در برابر ناملایمات، تربیت یابند و به کمال برسند.زآن جا که یکی از حکمت های غیبت حضرت مهدی(عج) آزمایش مردم شمرده شده است و به دلیل عدم حضور ظاهری امام ...

«اسماعیلیان»، مانند شیعیان دوازده امامی در امر امامت و مصادیق آن تا امام صادق(ع) اشتراک عقیده دارند. آنان امامت را نیز به نص دانسته‌اند؛ اما با این وصف، درباره سلسله امامان پس از امام صادق(ع) با شیعیان دوازده امامی‌دچار اختلاف دیدگاه شده و با باور به امامت اسماعیل، فرزند بزرگ تر امام صادق(ع) و ادامه سلسله امامت در فرزندان او‌، فرقه جدیدی بنیاد نهادند.اسماعیل، فرزند ارشد امام صادق(ع) حدود سال 105 ق، از مادری علوی به دنیا آمد. مرگ نابهنگام اسماعیل باعث شد عده‌ای از هواداران وی به امامت او قائل شوند. آن ها معتقدند امام(عج) او را به عنوان امام بعد از خود انتخاب کرده است. و لذا او را زنده و مهدی موعود‌ خواندند.رخی از طرفداران اسماعیل قائل بودند امام ششم از روی تقیه مراسم بعد از مرگ اسماعیل را انجام داده اند. این اعتقاد، در حالی است که امام صادق(ع) ...

«جهانی‌شدن» از نظر لغوی برابرنهاد واژۀ «globalization»- برگرفته از لغت «globe»- است. لغت «globe» در معانی کُره، گوی، کروی کردن، گرد کردن ؛ جهانی، عمومی ، جامع به کار می‌رود. بنابر این، واژۀ «globalization» را می‌توان به معنای «به‌هم پیوستگی جهان در تمامی عرصه‌ها» دانست که همانند یک موجود به هم پیوسته است.اما از نظر اصطلاحی برای جهانی شدن تعریف واحدی که جامع افراد و مانع اغیار باشد و اکثر نظریه‌پردازان در مورد آن توافق نظر داشته باشند؛ ارائه نشده و همچنان ابهامی معنادار بر مفهوم جهانی‌شدن سایه افکنده است. دلیل چنین ابهامی می‌تواند این امر باشد که «این پدیده به حد نهایی تکامل خود نرسیده است و هر روز چهرۀ تازه‌ای از ابعاد آن نمایان می‌شود»رخی نظریه‌پردازان، جهانی‌شدن را عمدتا با رویکرد اقتصادی معنا کرده‌اند. کومسا معتقد است که «جهانی‌شدن حاصل یک ...

بعد از شهادت امام حسین(ع) ، کوفیانی که از عملکرد خود پشیمان بودند، نهضت «توابین» را به راه انداختند و به سوی شام رهسپار شدند. در این میان، مختار بن ابی عبید ثقفی با آنان مخالفت کرد و خود نهضتی علیه قاتلان امام حسین(ع) به راه انداخت. او خود را نماینده محمد بن حنفیه خواند و در نامه هایش به محمد بن حنفیه از وی با عنوان «مهدی» یاد می کرد. برخی از نویسندگان این موضوع را رد کرده، آن را تهمتی بیش نمی دانند. مختار در سال ۶۷ ق، کشته شد؛ ولی امامت و مهدویت محمد بن حنفیه از بین نرفت و بعد از رحلت ابن حنفیه در سال ۸۱ ق، عده ای از پیروان و یاران مختار به غیبت محمد بن حنفیه معتقد گشته و گفتند: «او نمرده و نخواهد مرد و در کوه رضوی پنهان شده و همان مهدی موعود و امام منتظری است که عدالت را به زمین باز خواهد گرداند».تاب های ملل و نحل، «کیسانیه» را تا حدود یازد ...

یکی از مباحث مربوط به مهدویت که در برخی از روایات به آن پرداخته شده و در طول تاریخ بازتابهای متفاوتی در سطح جامعه داشته است؛ قیام و ظهور فردی به نام «شعیب بن صالح» می باشد. در مورد شخصیت و محل و چگونگی قیام و نوع ارتباط با چهره های معروف قیام، از جمله خراسانی و نقش و جایگاه ایشان درهندسه ظهور، روایات متعددی از منابع اهل سنت به دست ما رسیده است؛ هر چند در مورد قیام ایشان درمنابع شیعه کمتر سخن به میان آمده است و روایات بسیار اندکی وجود دارند.ا توجه به روایاتی که به طور عمده در منابع اهل سنت در مورد شخصیت شعیب بن صالح ذکر شده؛ او یکی از شخصیت های موثر زمان ظهور است که پیش ازحضرت مهدی(عج) به همراه خراسانی قیام می کند و زمینه ساز ظهور حضرت خواهد بود. در این روایات اهل سنت (در مورد مشخصات ظاهری) او را مردی بدون ریش و چهار شانه با چهره ای گندم گون م ...

از آن جا که خداوند، جهان هستی را بر پایه اسباب و مسببات آفریده است؛ برای پیدایش هر پدیده باید زمینه ها و اسباب آن فراهم آید تا تحقق آن پدیده امکان پذیر گردد. آیات متعدد قرآن کریم که به نقش آفرینی اشیا در پیدایش یکدیگر اشاره دارند و روایت «ابی الله ان یجری الاشیاء الا بالاسباب؛ خداوند ابا دارد امور را جاری کند، مگر به واسطه اسبابش»که از امام صادق(ع) نقل شده است، به این مطلب گواه هستند.از آن جا که ظهور و قیام جهانی حضرت مهدی(عج) انقلابی فراگیر، گسترده و سرنوشت ساز است و همه بنیان های اعتقادی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی بشر را دستخوش دگرگونی می کند، امرظهور به عنوان سرآغاز بزرگ ترین تحول در جهان آفرینش ، به طور عمده از طریق اسباب و علل طبیعی شکل می گیرد و نیازمند فراهم شدن شرایط و زمینه هایی است.رایط هر پدیده، به اموری گفته می شود که تحقق آن پدیده، ...

قدیمی‌ترین منبع نقل کننده دعا، کتاب «المزار الکبیر» ابن مشهدی است و دومین منبع، «مصباح الزائر» سید بن طاووس(ره) است. ایشان در این کتاب علاوه بر ذکر سند، نماز زیارت بعد از دعای ندبه را توصیه می‌کند. ایشان در کتاب دیگرش، «اقبال الاعمال»، دعا را بدون ذکر سند در اعمال ماه مبارک رمضان و بعد از نماز عید فطر قرار داده است.منبع دیگر «مزار قدیم» است. بر اساس کتاب‌شناسی آقا بزرگ، تاریخ کتابت این کتاب در سال 746 ق بوده است. برخی از زیارات و دعاهای آن، جز در این کتاب در جای دیگری یافت نمی‌شود. مولف کتاب با مرحوم طبرسی صاحب الاحتجاج معاصر بوده است. محدث نوری مولف کتاب را قطب راوندی حدس می‌زند.لامه مجلسی در «بحار الانوار»، دعای ندبه را از سید بن طاووس نقل می‌کند؛ و از بیان نماز زیارت بعد از دعای ندبه و ذکر سند کاملا مشخص است دعا را از کتاب «مصباح الزائر» ...

مادر امام حسن عسکری(ع) از جمله شخصیت‌هایی است که در جریانات دوران زندگی امام دوازدهم(عج) نقش مهم و اساسی داشت. وی در مصون ماندن امام دوازدهم(عج) از گزند خطرات و حفاظت از جان امام نقش بسیار برجسته‌ای داشت. او به درخواست امام حسن عسکری(ع) ، امام مهدی(عج) را همراه خود به مکه برده و سپس آن حضرت(عج) را به مدینه ‌برد. امام حسن عسکری(ع) بعد از خود دو وظیفه بسیار مهم به مادر خود واگذار کردند: اول این که از او به عنوان تنها وصی خود نام بردند و اختیار اموال خود، صدقات و موقوفات را به ایشان سپردند؛ و دوم این‌که او در دوران غیبت صغرا، ملجا و پناه شیعیان بود و شیعیان در مشکلات به وی رجوع می‌کردند. بدون شک واگذاری این وظایف از سوی امام حسن عسکری(ع) به مادر به منظور محافظت از جان امام دوازدهم(عج) از گزند عباسیان بود.رباره نام مادر امام حسن عسکری(ع) ، گزارشه ...

قیام «مهدی سودانی» یکی از معروف ترین قیام هایی است که در اواخر قرن نوزدهم میلادی به اسم مهدویت صورت گرفت و برای غربی ها این پدیده شگفت انگیز بود و باعث شد شماری از آنان به آثاری درباره مهدی و مهدویت همت گمارند.حمد احمد بن عبدالله در سال ۱۲۶۰ق/۱۸۴۴ م، در جزیره لبَب در کنار رود نیل متولد شد. خانواده اش از سادات و به « شریف» معروف بودند. او پس از گذراندن دوره ابتدایی به خارطوم رفت و در آن جا به تحصیل علم پرداخت و پس از چند سال به کسوت درویش ها درآمد. وی شاگرد شیخ محمد شریف بود و به وسیله او وارد طريقة سمانیه شد. آن گاه به جزیره « أبا» رفت و خانقاه نشینی پیشه کرد. او با زهد و عبادت و گاه با کراماتش مردم آن جزیره را مجذوب خود کرد و شاگردانی پروراند. وی در سال 1289ق خود را مهدی معرفی کرد و در ادامه، در حال تشکیل یک دولت بود که وبا گرفت و در9 رمضان ...

یین هندو دین اکثریت مردم هند و نپال و برخی مردم بنگلادش سریلانکا و پاکستان است. این آیین آمیزه‌ای از آداب و رسوم، آیین‌ها مناسک و متون مقدس و غیر مقدس، خدایان، اسطوره ها و سنت های متنوع است که طی قرون متمادی شکل گرفته و سنت و آیین به ظاهر یکپارچه ای فراهم آورده است. تنوع و گوناگونی در این آیین به قدری است که تشخیص رشته وحدت میان مظاهر مختلف آن را دشوار ساخته است. این حقیقت نه تنها در جنبه های نظری و اعتقادی بلکه در جنبه‌های عملی و اجتماعی نیز صادق و آشکار است. آنجا که فرقه ای از هندوها برای رهایی و نجات از چرخه زاد و میر مکرر از تمام لذت‌های حسی دست می شویند و این راه را مناسب‌ترین شیوه ی عدم تعلق و در نهایت نجات می‌دانند و فرقه دیگر آزادی در بهره مندی از لذت های حسی را بهترین راه رهایی از تعلقات دانسته و در این راه گرفتار افراط نیز شده‌اند ب ...

اندیشه نجات موعود (که در بیشتر موارد با باور به موعود نجات‌بخش و شخصی انسانی قرین است) از فراگیرترین اندیشه‌های بشری است. سراغ این اندیشه را می‌توان همه جا، از ادیان و فرهنگ‌های کهن و باستانی تا جنبش‌های نو پدید دینی گرفت و معمولاً در هر کجا نمونه‌ای از آن یافت. اما در این مجال به جاست گونه‌های موجود یا متصور و نیز نظریات و احتمال‌های مطرح دراین‌باره را از نظر بگذرانیم.موعود اندیشی در ادیان مختلف با ملاحظاتی به گونه‌های متفاوت تقسیم می‌پذیرد. برخی از این ملاحظات عبارت‌اند از: ماهیت موعود، ماهیت وعده، رسالت معنوی یا اجتماعی موعود، دامنه جغرافیایی و جمعیتی رسالت وی، آرمان موعود، نقش کیهان‌شناختی منجی موعود و نحوه تحقق تاریخی نجات موعود.ر وهله نخست موعود ادیان مختلف را به لحاظ نحوه وجود به دو گونه می‌یابیم؛ موجود شخصی یا غیرشخصی به‌عبارت‌دیگر، آ ...

ابوعبدالله محمد بن اسماعيل بن ابراهيم بن مغيره بن احنف جعفي بخاري معروف به بخاري و «امام بخاري»در سال 194‌ق در شهر بخارا به دنیا آمد.وي بخشي از تحصيلات خود را در بخارا دنبال كرد. براي اخذ حديث و استفاده از مشايخ حديث به خراسان، عراق، ‌مصر، حجاز و سوريه مسافرت كرد كه اين سفر حدود شانزده تا هفده سال طول كشيد.اساتيد وي، ابوزرعه رازي، احمد بن حنبل، يحيي‌ بن معين و اسحاق بن راهويه بودند. بخاري پس از مسافرت‌هاي مكرر، در سال 256 ق به زادگاه خود بازگشت و در همين سال، در روستاي خرتنگ از توابع سمرقند درگذشت.ابراهيم بن معقل كه از شاگردان بخاري است مي‌گويد:ن از بخاري شنيدم كه مي‌گفت: «روزي نزد استاد خود، اسحاق بن راهويه نشسته بودم كه گفت: اي كاش كتاب مختصري از احاديث صحيح از سنت نبوي(ص) فراهم مي‌كرديد.اين حرف در دلم نشست و شروع به گردآوري احاديث صحيح كر ...

ابوالحسين مسلم بن حجاج بن مسلم قشيري نيشابوري در سال 202 يا 204 ق در نيشابور و در سال 261 ق در نصرآباد نيشابور از دنیا رفت.او از استادانی مانند محمد بن اسماعيل بخاري، اسحاق بن راهويه، سعيد بن منصور، داوود بن عمرو، احمد بن حنبل بهره برده است. مهمترین شاگرد وی ابوعوانه و ترمذي است.وي، تحصيل را از زادگاه خود شروع كرد؛ سپس براي تكميل علوم و جمع‌آوري حديث، به خراسان، حجاز، عراق، ‌شام و مصر مسافرت كرده و از محضر اساتيد نامدار و مشايخ حديثي همچون بخاري، احمد بن حنبل، محمد بن يحيي، محمد بن مهران و … بهره برد. پس از گذشت چند سال، به زادگاه خود بازگشت و به تدريس مشغول شد.حيح مسلم پس از صحيح بخاري، معتبرترين كتاب نزد اهل سنت است و از چنان احترامي برخوردار است كه برخي آن را بر صحيح بخاري مقدم شمرد‌اند. بخاري، سمت استادي بر مسلم دارد؛ ولي چينش احاديث و سا ...