دانشنامه جامع مجازی ویکی مهدویت

ابوسهل اسماعیل بن علی نوبختی، یکی از بزرگ‌ترین متکلمان امامیه در دوران غیبت صغرا است. او از اولین مولفانی است که بخش قابل توجهی از فعالیت علمی خود را به تبیین امامت و غیبت امام دوازدهم(عج) اختصاص داد. وی علاوه بر نقش آفرینی در نهاد وکالت، در معرفی آن نهاد و همچنین در تثبیت جایگاه نواب نقش بسزایی داشت. او در هدایت شیعیان و برخورد با فرقه‌های انحرافی، فرقه‌هایی همچون واقفه و مقابله با مدعیان دروغین نیابت؛ مدعیانی همچون حسین بن منصور حلاج تلاشی بسیار کرد.سماعیل بن علی بن اسحاق بن ابی سهل بن نوبخت، که با کنیه ابوسهل و با القاب نوبختی، کاتب و بغدادیخوانده شده است؛ در تاریخ 237 هجری متولد شد. از محل تولد و سال‌های آغازین حیات وی اطلاعی چندان در دست نیست. او با وجود این‌که مدتی از حیات خود را در دوان امامین هادی و عسکری(ع) گذرانده است؛ از ارتباط وی ...

«یهود» یکی از ادیان بزرگ آسمانی و توحیدی است که پیروان آن معتقدند خدا (یهوه) از طریق حضرت موسی وحی فرستاده است. این دین، از همه ادیان قدیمی‌ترو دارای سابقه‌ای 3800 ساله است. و به خدای واحد و عادل در نظام طبیعی و دستگاه اجتماعی دارد. که مظهر این اعتقاد، کتاب مقدسیهودیان «تنخ »(تورات) است که در واقع یک سند کامل و متن متقن تاریخی برای آن قوم به شمار می‌رود.يهوديت و يهوديان بيش از هر دين و قوم ديگري در قرآن مجيد مورد توجه قرار گرفته‌اند. شخصيت‌هاي مهم، حوادث تاريخي، قوم اسرائيل، عقايد و اعمال يهوديان و نيز متون مقدس يهودي مكرر در قرآن مطرح شده و مورد داوري قرار گرفته اند و در برخی موارد، تأييد و تصديق شده و مواردی نیز مورد نقد قرار گرفته‌اند.ضرت ابراهیم(ع) اولین فرد یهودی و بانی قوم یهود است. او در شهر اور زندگی می‌کرد و دارای دو پسر به نام‌های ا ...

«سربداران» یکی‌ازحکومت های دوران ‌فترت بعد از سقوط ایلخانان تا روی کار آمدن تیموریان در ایران یودند که آموزه مهدویت در شکل گیری و استمرار آنان تاثیر گذار بوده است.سربداران‌، مردمانی صوفی مسلک و اثنا عشری بودند که در غرب خراسان بزرگ و در سال 736 ق به پیروی از تعالیم شیخ خلیفه مازندرانی (م736ق) از روحانیون مبارز و رهبر فکری جنبش و شیخ حسن جوری (م743ق) شاگرد ومرید شیخ خلیفه، ‌علیه ظلم و جور حاکمان محلی و بازماندگان دولت ایل خانی (حک: 654 ـ 736ق) برخاستند.قـيام کنـندگان نـام «سـربداران» را اختيارکـردند. به گفته حافظ ابرو کـه مبتنـي بـر « تـاريخ سـربداران» ميباشـد اين عـنوان را به معنـي « محكـوم بـدار» ، «مأيوسـان » و « بخشـايش ناپذيران» دانســته است.کومت سربداران را به دو دوره می‌توان تقسیم کرد: دوره اول به رهبری امیر عبد الرزاق باشتینی تاسیس شد ...

مشعشعیان، دولتی است که با ادعای مهدویت شکل گرفت. مؤسس این دولت، سیدمحمد بن‌فلاح از علمای حوزه حلّه بود که در سال 828 قمری ادعای مهدویت کرد و توانست نظر بیشتر قبایل خوزستان را به خود جلب کند. وي، بعد از جنگ‌های متمادی، توانست در سال 845 قمری در شهر هویزه حکومت تشکیل دهد. صفویان، در سال 914 قمری به حکومت مستقل آنان يورش بردند و از آن زمان به‌بعد، بیش از دویست‌سال به‌صورت حکمرانان تابع بر این منطقه حکومت کردند.هبری این جنبش، به دست شخصی به نام سیدمحمد بن‌فلاح فرزند هبه‌الله بن‌حسن می‌باشد. وی در شهر واسط به دنیا آمد. او در محیطی دشوار رشد کرد. از زمان مرگ پدرش خبری در دست نیست، اما با اجازه مادرش برای تحصیل به حلّه رفت و در درس احمد بن‌فهد حلّی شرکت کرد. او در هفت‌سالگی، قرائت قرآن و مقدمات علم را آموخت و در مدرسه، تمام اوقاتش را به درس و مطالعه ...

مواره پيروان اسلام در طول اعصار گذشته، مردى از اهل‌بيت پيامبر در آخرالزمان با شعار عدالت‌گسترى و به همراهي و كمك انسان‌هاى بى‌شمارى اعقتاد داشته‌اند. آن انسان الهى با حكومت بر روى زمين رفاه را در بين مردم‌ گسترش خواهد داد. مسلمانان به پيروى از پيامبر كه آمدن چنين شخصى را بشارت داده بود، نام وى را مهدى (هدايت الهى شده) نهادند. نام او از همان صدر اسلام در دل‌ها جاى گرفت، بر زبان‌ها جارى شد، به نسل‌هاي بعدى منتقل گرديد و در كتاب‌ها ثبت شد. بزرگانى از اهل‌سنت، با ديدگاه‌ها و مذاهب گوناگون در باب آن عدالت‌گستر تك‌نگاشته‌‌ها و رساله‌هاى مستقلى نوشتتند و بسيارى از محدثان در كتاب‌هاى خويش بابى را به روايات و آثار مهدى(عج) اختصاص دادند. اين آموزه در نزد اهل‌سنت به عنوان يكى از «اشراط‌الساعه» مطرح ‌بوده و در طول تاريخ كاركرد بسزايى داشته است. اهل حدیث ...

يكي از بحث‌هاي مهم در موضوع مهدويّت، بحث «غيبت» است. غيبت (به فتح غین) در اصل به معناي چيزي است كه پنهان و پوشيده باشد. در اصطلاح نیز دوراني از زندگانی امام جامعه است كه ایشان به پنهان زیستي مجبور شود. از این‌رو، دوازدهمین جانشین پیامبر(ص) در سال 329 ق، بعد از شهادت پدر بزرگوار خویش و در پنج سالگی از دیده‌ها غایب شدند. غيبت آن حضرت به دو مرحله كوتاه (صغرا) و طولانی (كبرا) تقسیم مي‌شود.ز روايات استنباط مي‌شود كه غايب بودن حضرت مهدي(عج) به‌معنای «ناپيدايي» است که با لغت غیبت همخوانی بیش تری دارد. معنای دیگر غیبت که آن نیز مستفاد از احادیث است، «ناشناسی» امام زمان(عج) در بین مردم می‌باشد که البته این امر، به‌صورت طبیعی (و نه معجزه وار) واقع می‌شود. امر غيبت و پنهان زيستي، تنها در مورد امام مهدي(عج) واقع نشده است، بلکه تعدادي از پيامبران نیز بخشي ...

خانم «آنه ماری برگیت شیمل»، محقق و پژوهشگر آلمانی، در7 آوریل 1922م، به عنوان تنها فرزند خانواده‌ای متوسط و پروتستان، در شهر ارفورت(Erfurt) آلمان به دنیا آمد و در محیطی با رویکردادبیّات و شعر پرورش یافت. مادرش از خانواده‌ای دریانورد بود که اعضای آن خانواده به جهان‌گردی علاقه وافر داشتند و پدرش نیز به عرفان و فلسفه علاقه مند بود. خانم شیمل از همان دوران کودکی در چنین خانواده‌ای رشد کرد و از همان آغاز نوجوانی به آموختن زبان‌های شرقی علاقه وافری داشت. وی از پانزده سالگی، مطالعات خود را درباره اسلام و یادگیری زبان های زنده مشرق زمین؛ ازجمله عربی، فارسی و ترکی آغاز کرد و حتی به حفظ یک جز از قرآن موفق شد.یمل شانزده ساله بود که دیپلم گرفت و در ۱۹ سالگی با ارائه پایان نامه خود با عنوان "خلیفه و قاضی در مصر در اواخر قرون وسطی" از دانشگاه برلین در رشته ...

از جمله‌ منابع‌ و مآخذ غني‌ و سابقه‌ ديرين‌ حديثي‌ در مباحث‌ مهدويّت، كتاب‌ گران‌ سنگ‌ و ارزش‌مند «كمال‌الدين‌ و تمام‌ النعمه»‌ است‌. اين‌ كتاب‌ در نيمه‌ دوم‌ قرن‌ چهارم‌ هجري، اواخر عمر شريف‌ مرحوم‌ صدوق،‌ به‌ نگارش‌ درآمده‌ و چون از منابع اولیه و معتبر شیعه در زمینه مهدویت می باشد که از سوی یکی از دانشمندان و محدثان بنام شیعه تالیف یافته است در جامعه علمی،‌ از اعتبار خاصّي‌ برخوردار است‌ و مورد توجّه‌ خاصّ دانشمندان‌ شيعه‌ قرار دارد. این کتاب از قدیمی ترین و معتبرترین منابع روایی شیعه درباره امام زمان(ع) می‌باشد. شیخ صدوق در این کتاب بسیاری از مباحث اعتقادی شیعه را در مورد آن حضرت و غیبت آن امام مطرح کرده و به پاسخ‌گویی شبهات منکران و مخالفان ‌پرداخته است. كتاب‌ مذکور، از جمله‌ منابع‌ و ماخذ اوّليّه‌ براي‌ تدوين‌ و تأليف‌ بسیاری از نويسندگا ...

«انجمن حجتیه» یکی از جریان های فکری، سیاسی، فرهنگی و از خرده فرهنگ های روزگار ماست که درنیم قرن گذشته تاریخ این مرز و بوم، همواره مبهم بوده است.ه تعریف بنیان گذاران این جریان، انجمن مذکور تشکیلاتی است که با الهام ازآموزه های عالی اسلام و مذهب شیعه جعفری، با هدف اصلی دفاع از اسلام در مقابل بهائیت، آموزش و تربیت انسان های لایق، کاردان و مقید به تقوا و ایمان، و اصلاح جهات مادی و معنوی جامعه و اجرای خدمات مفید اجتماعی، وتلاش برای فراهم کردن زمینه ظهور امام عصر(عج) و ترویج مهدویت؛ به صورت موسسه ای صد در صد غیر انتفاعی، که در سال 1332 به رهبری شیخ محمود حلبی بنیان نهاده شد و به دلیل تقابل آشکار و نهان با نهضت اسلامی امام خمینی و نیز انقلاب اسلامی و در نهایت جمهوری اسلامی؛ در سال 1362 به دستور شیخ محمود حلبی به صورت ظاهری تعطیل شد؛ اما هیچ گاه منحل ...

ژان پیِر فیلیو (Jean Pierre Filiu)، متولد دسامبر 1961 در پاريس استاد دانشگاه، مورخ، عرب‌شناس و متخصص در اسلام معاصر است. وی ديپلم خود را از مؤسسه مطالعات سياسى پاريس در 1981 اخذ كرد و تحصيلات تكميلى خود را نيز در مؤسسه علوم پو در موضوع تاريخ معاصر گذراند. رساله دكترای فيليو در مورد نقش راديو و تلويزيون در اعتراض سراسری فرانسه در ماه مى 1968 بود كه آن را در 1985 نگاشت و بعداً با حمايت يكى از مؤسسات بين المللى فرانسه منتشر شد.بعد از 2009، فیلیو بيش تردر مجامع علمى حضور پيدا كرد در عين حال ديدگاه‌های او، به ويژه در زمينه خاورميانه مورد توجه سياستمداران قرار گرفت.عالیت های فیلیو از سال 2007 بيش تر بر تدريس، تحقيق، تأليف مقاله و كتاب و حضور در مجامع علمى متمرکز شد. او از سال 2006 در مؤسسه علمى پو تدريس مى‌كند. همچنین او استاد مطالعات خاورميانه در ...