بیانیه گام دوم انقلاب منشور مهدویت

مسئله پایان تاریخ و فرجام جهان و اینکه زندگی بشر در نهایت چه سرنوشتی خواهد داشت از جمله موضوعاتی است که همواره ذهن آدمی را به خود مشغول داشته است. به این پرسش پاسخ‌های گوناگونی داده شده است که آخرین پاسخ نظام سرمایه‌داری در قالب نظریه فرانسیس فوکویاما صورت‌بندی شده است. وی معتقد است بشریت با خلق الگوی دموکراسی لیبرال به پایان تاریخ رسیده و این الگو ممتازترین و بی‌رقیب‌ترین مدل حکومتی است که به مثابه فرجام قطعی همه جوامع بشری عالم‌گیر خواهد شد و دیگر سخنی برتر برای ارائه وجود نخواهد داشت.

این ادعا بیش از آنکه برآمده از فکرهایی مبتنی بر حقیقت و مشاهدات تاریخی غیر قابل مناقشه و پیش‌بینی‌ای عالمانه مبتنی بر مستندات معتبر باشد، برخاسته از نگرشی یک‌طرفه و پیشگوی خیال‌پردازانه‌ای است که بی‌اعتباری آن روز به روز بیشتر آشکار شده، به‌گونه‌ای که فوکویاما به تازگی اعلام داشته است: «سوسیالیسم باید بازگردد و آنچه کارل مارکس فیلسوف سوسیالیست می‌گفت درست از آب درآمده است»[1]

در این میان، ادیان ابراهیمی و در رأس آن اسلام ناب محمدی(ص) از منظری بالاتر و فارغ از نگاه‌های ایتر و تنگ‌نظرانه اومانیستی انسان غربی به تاریخ نگریسته و تحقق اراده الهی را در حاکمیت یافتن مؤمنان و مستضعفان می‌بینند و تشکیل حکومتی با پرچم شریعت که متضمن گسترش فراگیر عدالت بوده و آرامش و امنیت واقعی را به همه جهان هدیه خواهد داد؛ امری خطیر که به دست دوازدهمین حجت خدا محقق خواهد شد.

در شرح و تبیین ابعاد و چگونگی تحقق این امر خطیر باید گفت ظهور امری دفعی نیست که بدون مقدمه و فراهم شدن علل و عوامل ممکن شود؛ بلکه فرایندی مدیرانه است که با فراهم آمدن مقدمات به تدریج محقق خواهد شد. یکی از الگوهای نظری متقن که بر مبانی قرآنی و روایی محکم و مبتنی بر معارف زلال مکتب اهل‌بیت(علیهم السلام) بنانهاده شده، الگویی است که رهبر حکیم و فرزانه انقلاب اسلامی صورت‌بندی کرده‌اند و در سال‌های اخیر از تریبون‌های متفاوت ارائه شده است. مبتنی بر این الگو، فرایند تحقق اهداف انقلاب اسلامی، فرایندی پنج‌مرحله‌ای است که شامل «پیروزی انقلاب اسلامی»، «تشکیل نظام اسلامی»، «تحقق دولت اسلامی»، «تشکیل جامعه و کشور اسلامی» و در نهایت «تشکیل تمدن بین‌المللی اسلامی» می‌شود که اکنون ما پس از سپری کردن مرحله اول و دوم، در دوران «ایجاد دولت اسلامی» قرار داریم. «این زمینه‌ها وقتی آماده شد، آن وقتی که معلوم شد در مقابل قدرت مادی مستکبران عالم، زمینه این وجود دارد که آحاد بشر بتوانند بر روی حرف حق خود بایستند، آن روز روز ظهور امام زمانعج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف است»[2]

بدون شک رسیدن به مرحله پنجم، رسیدن به زمانه ظهوری است که مقدمات آن فراهم شده است و در آن شرایط، آن وارث انبیاء و اولیاء الهیعج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف پرچم‌داری هدایت و رهبری تحقق کامل تمدن بین‌الملل اسلامی را بر عهده خواهد گرفت و آن تحقق این وعده قطعی خداوند است که: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ کَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَلَیُمَکِّنَنَّ لَهُمْ دِینَهُمُ الَّذِی ارْتَضَى لَهُمْ وَلَیُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا یَعْبُدُونَنِی لَا یُشْرِکُونَ بِی شَیْئًا وَمَنْ کَفَرَ بَعْدَ ذَلِکَ فَأُولَئِکَ هُمُ الْفَاسِقُونَ» [3]

در این فرایند اگر قرار باشد ظهور از طریق زمینه‌سازانی مهیا شود، بدون شک جوانان مؤمن انقلابی در صف اول کسانی هستند که از آنان انتظار می‌رود در ماجرای زمینه‌سازی ظهور نقش کلیدی را بر عهده بگیرند. جوان مؤمن انقلابی به واسطه خصوصیاتی چون شجاعت، تقوا، انگیزه متعالی، بصیرت و تیزبینی، کم‌تعلقی به دنیا، دوری از عافیت‌طلبی و روحیه انقلابی، بیش از دیگر اقشار جامعه در میدان زمینه‌سازی ظهور نقش‌آفرین خواهد بود. با این وصف، بیانیه گام دوم را می‌توان به مثابه نظریه انتظار در جهت تحقق تمدن اسلامی و تلاشی برای تحقق امر ظهور حجت حقعج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف تفسیر کرد. در متن بیانیه گام دوم با صراحت سخن از ورود به دومین مرحله خودسازی و جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی شده است. رهبر معظم انقلاب اسلامی جوانان مؤمن انقلابی را خطاب قرار داده و می‌فرمایند: «دهه‌های آینده، دهه‌های شما است و شمایید که باید کارآزموده و برانگیخته از انقلاب خود، حراست کنید و آن را هرچه بیشتر به آرمان بزرگش که ایجاد تمدن نوین اسلامی و آمادگی برای طلوع خورشید ولایت عظمی(ارواحنا فداه) است، نزدیک کنید»[4] نگاهی چنین به رسالت تاریخ‌ساز جوانان مؤمن انقلابی می‌تواند نور امید و تلاش را در وجود ایشان برافروخته کند و منشأ آن چنان ایمان و اراده‌ای شود که حاصل آن غلبه بر همه موانع و مشکلات و ناکامی باشد. بدان امید که صبح ظهور خورشید عالم‌تاب سر رسد و نسیم روح‌بخش عدالت بهن دشت کویر بشریت را در نوردد و آزادی انسان از زنجیر ظلم و کفر و جهل را محقق گرداند.

ظهور، یعنی قاعده لطف رفته و با تبیین درست آن به سؤالات و شبهات پاسخ داد.

مفاهیم

بیانیه گام دوم انقلاب

بیانیه‌ای است که از سوی رهبر جمهوری اسلامی ایران حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به مناسبت چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی صادر گردیده است و در آن برای استمرار راه انقلاب اسلامی به تبیین دستاوردهای چهل سال گذشته پرداخته و با هدف «جهاد بزرگ برای ساختن ایران اسلامی بزرگ» توصیه‌هایی ارائه می‌دهد. معظم‌له در این بیانیه ملت ایران به ویژه جوانان را مورد خطاب قرار می‌دهد و به توضیح و روشن کردن مسئله برداشتن گام دوم به سوی آرمان‌های بزرگ که «ایجاد تمدن نوین اسلامی و آمادگی برای طلوع خورشید ولایت عظمی(ارواحنا فداه) است می‌پردازد.

مهدویت

باور به ظهور شخصی که جهان را پر از عدل و داد کرده و ریشه‌های ظلم و ستم را می‌کند، اختصاص به اسلام نداشته بلکه شامل ادیان مختلف الهی و آسمانی می‌شود.

بنابراین می‌توان گفت تمامی ادیان به آمدن موعودی مصلح باور دارند که این موعود در اندیشه زردتشت «سوشیانت»، در اندیشه مسیحیت حضرت مسیح و غیره و در اسلام حضرت مهدیعج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف است که قرآن و سنت به آمدن آن بشارت داده‌اند.

اما در مورد اینکه مهدویت یعنی چه؟ باید اذعان داشت لغت مهدویت برگرفته از امام مهدی(عج) است. خلاصه و حقیقت مهدویت، منتهی شدن سیر جوامعج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف هان به سوی جامعه واحد و سعادت عمومی، امنیت و رفاه، تعاون و همکاری، همبستگی همگانی، حکومت حق و عدل جهانی، غلبه حق بر باطل، غلبة جنود الله بر جنود شیطان، نجات مستضعفان و نابودی مستکبران و خلافت مؤمنان و شایستگان به رهبری یک رجل و ابرمرد الهی است که موعود انبیاء و ادیان و دوازدهمین اوصیاء و خلفای پیغمبر آخرالزمان است»[5]

اما از آنجا که نام آن منجی در میان مسلمانان «مهدی» است، این اندیشه را به «اندیشه مهدویت» نامیده‌اند، هر چند سایر ادیان به آن اندیشه موعودگرایی و ... می‌گویند.

به هر حال، مهدویت یک اندیشه و تفکر برگرفته از کتاب‌های آسمانی است که با فطرت و سنن عالم خلقت موافق است و در میان شیعیان در این اندیشه مباحث مهم ذیل بررسی می‌شود:

1. موعودگرایی و منجی‌گرایی در ادیان ابراهیمی و غیر ابراهیمی
2. مسأله مهدی‌باوری و موعودگرایی در اهل سنت.
3. اعتقاد به مهدویت از منظر شیعه که خود مباحث ذیل را در بردارد:
   1. مسأله ولادت و نسب و کودکی امام زمانعج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف
   2. ویژگی‌های امام زمانعج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف
   3. مسأله انحراف در مهدویت و فرقه‌های انحرافی
   4. مسأله غیبت امام زمانعج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف
   5. مسأله علائم و زمینه‌های ظهور حضرت حجتعج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف
   6. مسأله وقایع ظهور و حکومت جهانی آن حضرت.

بنابراین مهدویت تعریف خاصی ندارد، بلکه شامل یک اعتقاد می‌شود که مباحثی را در بردارد و کسی که می‌خواهد به این مقوله بپردازد، بایستی به مطالب ذکر شده با دقت بپردازد.

«مهدویت»، به معنای چشم به راه بودن ظهور واپسین ذخیره الهی و آماده شدن برای یاری او در برپایی حکومت عدل و قسط در سراسر گیتی است. برخی بزرگان با بهره‌مندی از سخنان پیشوایان معصوم(علیهم السلام) انتظار را این گونه معنا کرده‌اند: «کیفیتی روحی است که باعث به وجود آمدن حالت آمادگی(انسانها) برای آنچه انتظار دارند می‌شود و ضد آن یأس و ناامیدی است. هرچه انتظار بیشتر و هرچه شعله آن فروزان‌تر و پر فروغ‌تر باشد، تحرک و پویایی او و در نتیجه آمادگی نیز بیشتر خواهد بود»[6]

تمدن نوین اسلامی

واژه تمدن معنای مختلفی را در برمی‌گیرد، اما اصلی‌ترین معنایی که محققان بر آن اتفاق نظر دارند، «شهرنشین شدن و اقامت در شهر» است. بر همین پایه این کلمه معادل واژه «شهرآیینی» و به معنای حسن معاشرت است. در فرانسه و انگلیسی و لاتین همین بینش را برای تمدن گرفته‌اند و آن «سیویلیزاسیون» است که از «سیویلیزه» می‌آید. «سیویل» یعنی شهری و کشوری و «سیویلیزاسیون» اسم مصدر است که از «سیویلیزه» یعنی متمدن کردن می‌آید. تمدن نوین اسلامی، تمدنی است که ضمن پاسخگویی به نیازهای طبیعی و مادی انسان‌ها، بعد معنوی و روحی آنان را به سمت کمال و سعادت راهنمایی می‌کند. تمدن اسلامی، تمدنی دینی است که همه‌ی مؤلفه‌های آن بر محور دین اسلام می‌گردد. به دلیل وجود همین پسوند پرمایه از یک سو قابلیت تحدید زمانی و تعریف معنایی دارد؛ زیرا آغاز و انجامش مشخص است.

عبارت «تمدن‌سازی نوین» که توسط مقام معظم رهبری مطرح شده است، در واقع همان احیاء تمدن اسلامی است که با پیروزی انقلاب اسلامی نگاه‌ها به آن معطوف گردیده است، یعنی احیاء عزت و کرامت انسان مسلمان در کنار برخورداری از دستاوردهای علمی و تکنولوژیکی که می‌تواند نوید بخش ایجاد تمدنی نمونه باش

روش شناسی تحقیق روش داده بنیاد

روش نظریه بنیانی(داده بنیاد) بیشتر برای پژوهش درباره موضوع‌هایی بکار می‌رود که پیش‌تر مطالعه چندانی در مورد آنها انجام نشده و نیاز به بررسی و فهم عمیق‌تر آنها وجود دارد.[7] جوهره استراتژی داده بنیاد مبتنی بر این اصل معرفت‌شناسی است که حقیقت قابل شناسایی نیست و باید مورد تغییر و تفسیر قرار گیرد. مبانی فلسفی پژوهش داده بنیاد، پدیدارشناسی است. به همین دلیل متغیرهای وابسته و مستقل را از قبل تعریف نمی‌کنند، بلکه بر این پیش‌فرض استوار است که دسترسی به واقعیت‌های اجتماعی تنها از طریق سازه‌های اجتماعی نظیر زبان، خودآگاهی و معانی مشترک میسر است. به عبارت دیگر، حقیقت ماهیتی متأثر از خصوصیات ذهنی بشر دارد، ماهیتی که نمی‌توان آن را از ساختارهای اجتماعی، ارزش‌ها و واقعیت‌ها مستقل دانست. بررسی‌های تفسیری تلاش می‌کنند از طریق معانی که افراد به پدیده‌ها می‌دهند، آنها را درک کنند.[8]

روش تجزیه و تحلیل داده ها

در روش نظریه‌پردازی داده بنیاد، فرآیند گردآوری داده‌ها، نظم دادن و تجزیه و تحلیل داده‌ها به هم وابسته‌اند و هم‌زمان انجام می‌شوند. به عقیده استراوس و کوربین این فرایند اعمالی را نشان می‌دهد که به وسیله آن نظریه‌ها بر پایه داده‌ها ساخته می‌شوند. این قسمت، فرآیند اصلی ساختن نظریه است. گفتنی است مرز بین انواع کدگذاری مصنوعی است، به عبارتی محقق ممکن است از یک مرحله کدگذاری به مرحله دیگر وارد شود بدون اینکه متوجه باشد. این اتفاق بیشتر در مراحل کدگذاری باز و کدگذاری محوری اتفاق می‌افتد.[9] در این تحقیق از ابتدا کلیه فرمایشات حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدظله‌العالی) از ابتدای سال ۱۳۶۸ تا پایان سال ۱۳۹۷ بررسی گردید و جملاتی که واژه «تمدن اسلامی» در آن وجود داشت، شناسایی گردید و در گام بعدی مفاهیم و کلمات کلیدی این جملات شناسایی و احصاء گردید.

یافته های تحقیق

با مراجعه به نرم‌افزار حدیث ولایت که کلیه‌ی سخنرانی‌ها، بیانات، آرا و نظرات حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدظله‌العالی) در آن وجود دارد، جمعاً ۱۷۵۶۸ مرتبه مستقیماً به عبارت «تمدن‌سازی نوین اسلامی» و ۹۱۵۵ بار به «تمدن اسلامی» اشاره کرده‌اند.

کدگذاری محوری و مقوله‌پردازی داده ها

یافتن کلماتی که بیشترین تأکید را در مجموعه سخنرانی‌ها، مکتوبات، آرا و نظرات حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدظله‌العالی) در رابطه با تمدن اسلامی داشته‌اند، به عمل آمد. نتایج حاصل از کدگذاری داده بنیاد و مفهوم‌سازی پس از ادغام و ترکیب به شرح زیر ارائه می‌شود:

مؤلفه	ردیف	زیر مؤلفه(شاخص)
(1 (1) مراحل پیش از شکل گیری تمدن اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور	۱	انقلاب اسلامی
	۲	نظام اسلامی
	۳	دولت اسلامی
	۴	جامعه اسلامی
(۲) فرآیند شکل گیری تمدن اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور	۶	ایجاد انقلاب اسلامی از طریق دگرگونی بنیادی ایجاد نظام جدید بر مبنای آرمانها و ارزشهای نو و با تعابیر و مفاهیم نو
	۷	ایجاد نظام اسلامی از طریق اسلامی شدن هندسه عمومی کشور
	A	ایجاد دولت اسلامی به معنای مجموعه کارگزاران حکومت نه هیئت وزیران)
	٩	ایجاد کشور و جامعه اسلامی از طریق تلالو و تشعشع نظام اسلامی استقرار عدالت از بین رفتن تبعیض - ریشه کن شدن فقر به دست آمدن عزت حقیقی ارتقاء جایگاه در روابط بین الملل
	۱۰	ایجاد تمدن اسلامی

مؤلفه	ردیف	زیر مؤلفه(شاخص)
(۳) بخش های تمدن اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور	۱۱	بخش ابزاری شامل - علم اختراع صنعت سیاست اقتدار سیاسی و نظامی اعتبار بین المللی - تبلیغ و ابزارهای تبلیغ
	۱۲	بخش نرم افزاری شامل مسئله خانواده سبک ازدواج نوع مسکن نوع لباس الگوی مصرف نوع خوراک نوع تفریحات مسئله خط و زبان مسئله کسب و کار نوع رفتار در محل کار، دانشگاه و مدرسه نوع رفتار در فعالیتهای سیاسی، ورزش رسانه و .....
(۴) عناصر اصلی ایجاد تمدن اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور	۱۴	تولید فکر از اقیانوس عظیم معارف
	۱۵	پرورش انسان با کمک علمای دین مدیران جامعه و آحاد مردم

مؤلفه	ردیف	زیر مؤلفه(شاخص)
(۵) مقدمه تشکیل تمدن اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور	۱۷	استقامت و پایداری از طریق گم نکردن مسیر و اصلاح کردن خطاها
	۱۸	الگو شدن ملت از طریق رشد معنوی پیشرفت مادی رشد علمی توسعه عدالت کم شدن فاصله های طبقاتی حذف اشرافی گری
(۶) معانی و مفاهیم تمدن اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور	۲۰	تأثیر پذیرفتن فکری ملت ها از اسلام
	۲۱	الگویی برای حرکت امت اسلامی
	۲۲	دنیای آراسته با تعلیمات ارزشمند پیامبران الهی و آیات نورانی خدای متعالی
	۲۳	دنیایی که انسانها کنار یکدیگر احساس آرامش و امنیت و اطمینان می کنند.
	۲۴	دنیایی که انسانیت در آن شکوفاست.
	۲۵	نقطه مقابل حرکت به سمت وابستگی به غرب
	۲۶	نقطه مقابل تأثیر پذیری از یافته های بی مغز غربی ها
	۲۷	نقطه مقابل منافع سرمایه داری صهیونیست و کمپانی دارهای ظالم و خون خوار دنیا
	۲۸	به معنای تصرف سرزمین ها نیست.
	۲۹	به معنای تجاوز به حقوق ملت ها نیست.
	۳۰	تحمیل اخلاق و فرهنگ خود به دیگر ملت ها نیست.

مؤلفه	ردیف	زیر مؤلفه(شاخص)
(۷) اسلام و تمدن اسلامی	۲۶	ظرفیت های دنیای اسلام برای برپایی تمدن نوین اسلامی جمعیت خوب سرزمین خوب موقعیت های جغرافیایی برجسته منابع طبیعی بسیار نیروی انسانی با استعداد توانایی انقلاب اسلامی
	۲۷	اسلام در تمدن اسلامی اسلام حیات بخش اسلام نشاط اور اسلام تحرک آفرین اسلام بدون کج اندیشی و تحجر و انحراف اسلام بدون النقاط اسلام شجاعت بخش اسلام هدایت کننده به سوی علم و دانش لزوم بالندگی بیشتر به موضوعات تحقیق و تألیف دینی (فقه و اصول و فلسفه و کلام و تفسیر و ...) لزوم فعال کردن نهضت پاسخ به سؤالات نظری و عملی جامعه
شاخصه های تمدن نوین اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور	۲۹	ایمان
	۳۰	علم
	۳۱	پیشرفت
	۳۲	عزت
	۳۳	عدالت
	۳۴	قدرت مقابله با امواج جهانی
	۳۵	ثروت
	۳۶	اخلاق
	۳۷	مجاهدت مداوم
(۹) ویژگی های کلی و	۴۰	بهره مندی انسانها از همه ظرفیتهای مادی و معنوی از طریق آمیختگی

دستاوردهای تمدن اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور		دنیا و آخرت همراهی علم و اخلاق و ....
	۴۱	حکومت مردمی
	۴۲	قوانین برگرفته از قرآن
	۴۳	اجتهاد و پاسخگویی به نیازهای نوبه نوی بشری
	۴۴	پرهیز از تحجر ارتجاع، بدعت و النقاط
	۴۵	پیشرفت مادی و ایجاد رفاه و ثروت عمومی
	۴۶	تلاش و کار و ابتکار
	۴۷	نگاه اجتهادی و عالمانه به عرصه های گوناگون
(۱۰) نیازها و بایدهای برپایی تمدن اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور	۵۲	پیشرفت همه جانبه و مجاهدت دائم لازمه تمدن سازی نوین اسلامی
	۵۳	لزوم القای باور تمدن سازی اسلامی به مردم
	۵۴	لزوم استفاده از دانش جهان و ابزارهای موجود
	۵۵	لزوم ادای وظیفه علمای دین و روشنفکران راستین
	۵۶	لزوم تلاش مجاهدانه و مجدانه امت اسلامی
	۵۷	لزوم تحقیق دانشگاه ها برای ایجاد تمدن
	۵۸	مسجد، زمینه ساز ایجاد تمدن اسلامی
	۵۹	حوزه علمیه بالابرنده بنای شامخ تمدن اسلامی
	۶۰	بسیج مؤثر در تشکیل تمدن نوین اسلامی
	۶١	نقش مؤثر آموزش و پرورش و دانشگاه در شکل گیری تمدن نوین اسلامی
	۶۲	نقش مؤثر جوانان در ایجاد تمدن نوین اسلامی
	۶۳	ایجاد تمدن نوین اسلامی نیازمند نظام صحیح حرکت منطقی
	۶۴	ایجاد تمدن اسلامی نیازمند رویشهای نوین
	۶۵	تشکیل تمدن اسلامی نیازمند بیداری اسلامی
	۶۶	تمدن سازی اسلامی نیازمند فداکاری و ایثار و ....
	۶۷	تمدن سازی نوین اسلامی نیازمند صبر و اعتماد
(۱۱) ضرورت برپایی تمدن اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور	۶۸	آشکار شدن تضادهای تمدن غربی و لزوم برپایی تمدن نوین اسلامی
	۶۹	ایجاد تمدن اسلامی از مهم ترین آرمانهای نظام
(۱۲) ایجاد انگیزه و رغبت بر اساس اهداف تعیین شده در	۷۰	تمدن سازی نوین اسلامی، وظیفه دنیای اسلام
	۷۱	شکل گیری تمدن نوین اسلامی تحقق كامل وعده الهی

جهت زمینه سازی برای ظهور	۷۲	حرکت به سمت ایجاد تمدن اسلامی معنای واقعی سیاست
	۷۳	تمدن اسلامی باعث گسترش فرهنگ اسلامی در فضای عمومی بشریت
	۷۴	رسیدن به تمدن اسلامی خط کلی نظام اسلامی
(۱۳) قطعیت ایجاد تمدن نوین اسلامی در جهت زمینه سازی برای ظهور	۷۵	پیروزی انقلاب اسلامی در ایران نشانه و عده تخلف ناپذیر شکل گیری تمدن اسلامی
	۷۶	قطعی و اجتناب ناپذیر بودن تشکیل تمدن اسلامی
	YY	قطعیت برپایی تمدن اسلامی کامل در دوران ظهور حضرت بقیة الله

تأثیر انقلاب اسلامی ایران در ظهور ولی عصر(عج‌) در اندیشه امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی)

با بررسی چگونگی تأثیر انقلاب اسلامی در ظهور مهدی موعود(عج‌) به این نتیجه رسیدیم که رابطه انقلاب اسلامی با امر ظهور، رابطه مقدمه و نتیجه(مقدمه و غایت) است. به این معنی که این انقلاب الهی از این جهت که می‌تواند مقدمه‌ای باشد و مقدمه‌سازی نماید برای ظهور، مورد توجه و اهمیت است. اما این سؤال باقی است که این مقدمات چیست؟ مقدماتی که باید توسط ملت‌ها تحقق یابد تا امر ظهور محقق شود؟

انقلاب اسلامی ایران به تعبیر مقام معظم رهبری، «برادر بیداری اسلامی» است و ملت ایران در این امر(بیداری اسلامی) پیشکسوت می‌باشد و اگرچه این دو(انقلاب اسلامی ایران و انقلاب امت‌های اسلامی منطقه) و به تبع نظام‌هایی که بر سر کار می‌آیند با یکدیگر تفاوت‌های قابل توجهی دارند، اما به این دلیل که مبنای همه این انقلاب‌ها اسلامی بوده است، بازخوانی نقش انقلاب اسلامی ایران در مقدمه‌سازی در امر ظهور می‌تواند الگویی برای این انقلاب‌ها باشد.

لذا برای دریافت این مقدمات به بررسی نقش انقلاب اسلامی در ظهور خواهیم پرداخت. معظم له معتقدند انقلاب اسلامی ایران از دو جهت توانسته است در امر ظهور تأثیرگذار باشد: الف) ایجاد امید در میان مردم(امیدسازی) (ب) حرکت به سمت ویژگی‌های جامعه آرمانی مهدوی(ارواحنا فداه) .

ایشان برای چگونگی گام برداشتن انقلاب اسلامی ایران برای نزدیک‌تر شدن امر ظهور مهدی موعود(ارواحنا فداه) چند مورد(چند الگوی رفتاری) را بیان می‌کنند و می‌فرمایند برای نزدیک شدن به ظهور باید خود را هر چه بیشتر به این ویژگی‌ها نزدیک‌تر کرد و هر چه به این موارد نزدیک‌تر شویم، به ظهور نزدیک‌تر شده‌ایم: «ما امروز در انقلاب خودمان حرکتها و روشهایی داریم؛ این روش ها باید به کدام سمت حرکت کند؟ این نکته بسیار شایان توجه است. ما یک محصلی را در نظر می‌گیریم که این محصل مثلاً می‌خواهد در دانش ریاضی استاد بشود؛ حالا مقدمات کار او را چگونه باید فراهم کنیم؟ باید جهت تعلیماتی که به او می‌دهیم جهت ریاضی باشد. معنی ندارد که ما یک نفری را که می‌خواهیم ریاضیدان بشود بیاییم درس فقه، مثلاً، به او یاد بدهیم؛ با آن کسی که می‌خواهد فقیه بشود، بیاییم درس طبیعی، مثلاً، به او بدهیم. باید مقدمات متناسب با نتیجه و غایت باشد. غایت، جامعه‌ی آرمانی مهدوی است؛ پس ما هم باید مقدمات را همان جور فراهم بکنیم.[10]

نتیجه‌گیری

در پاسخ به سؤال پژوهش و به عنوان نتیجه‌گیری باید بیان نمود که آنچه از تحلیل محتوای آثار، بیانات، اندیشه‌ها و نظرات حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مد ظله‌العالی) بر می‌آید، آن است که زمینه‌سازی برای ظهور از طریق تحقق تمدن نوین اسلامی از ابتدای شکل‌گیری اندیشه انقلاب اسلامی در منظومه فکری ایشان موجود بوده است و ریشه در ساختار فکری و اندیشه‌ای وی بر مبنای اسلام ناب محمدی(ص) می‌باشد و به همین دلیل در بیانیه گام دوم انقلاب به صورت روشن به آن پرداخته شده است و ورود انقلاب اسلامی ایران به دومین مرحله «خودسازی، جامعه‌پردازی و تمدن‌سازی» را نوید می‌دهد و بر لزوم نزدیک کردن انقلاب به آرمان بزرگش یعنی «ایجاد تمدن نوین اسلامی» به عنوان زمینه‌ساز ظهور حضرت حجت تأکید می‌کنند.

در اندیشه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدظله‌العالی) تمدن‌سازی اسلامی مستلزم طی شدن مراحلی است که عبارت‌اند از: ایجاد انقلاب اسلامی، ایجاد نظام اسلامی، ایجاد دولت اسلامی، ایجاد کشور و جامعه اسلامی و ایجاد تمدن اسلامی است که برای شکل‌گیری تمدن اسلامی باید طی شود. ایشان تمدن اسلامی را به دو بخش ابزاری(شامل علم، اختراع، صنعت، سیاست، اقتصاد و ....) و نرم‌افزاری(شامل مسئله خانواده، سبک ازدواج، نوع مسکن، نوع لباس، الگوی مصرف، نوع خوراک، نوع آشپزی، نوع تفریحات، مسئله خط و زبان، مسئله کسب و کار، نوع رفتار در محل کار، دانشگاه، مدرسه، نوع رفتار در فعالیت سیاسی، ورزشی و رسانه‌ای، نوع رفتار با پدر و مادر، همسر، فرزند و ...) تقسیم می‌کنند.

در منظومه فکری معظم له، شاخصه‌های تمدن نوین اسلامی عبارت از ایمان، علم، پیشرفت، عزت، عدالت، قدرت، مقابله با امواج جهانی، ثروت و اخلاق می‌باشد و بر مجاهدت مداوم و تولید فکر از اقیانوس عظیم معارف و پرورش انسان با کمک علمای دین، مدیران جامعه و آحاد مردم برای ایجاد تمدن اسلامی به عنوان عنصر اساسی زمینه‌ساز ظهور تأکید دارد.

از دیگر ویژگی‌های کلی و دستاوردهای تمدن اسلامی می‌توان به بهره‌مندی از همه ظرفیت‌های مادی و معنوی، حکومت مردمی، قوانین برگرفته از قرآن، اجتهاد و پاسخگویی به نیازهای نوین بشری، پرهیز از تحجر، ارتجاع، بدعت و التقاط، پیشرفت مادی و ایجاد رفاه و ثروت عمومی، تلاش و کار و ابتکار و نگاه جهادی و عالمانه به عرصه‌های گوناگون اشاره کرد که زیر این شاخص قرار می‌گیرند.

القای باور تمدن‌سازی اسلامی به مردم به عنوان مهمترین اصل بیانیه گام دوم انقلاب در جهت زمینه‌سازی ظهور از جمله ضرورت‌های اساسی است.

مطلب مهم در هر پژوهش علمی این است که کار تحقیقی باید همیشه با اجتهاد و اظهار نظر توأم باشد و محقق در پایان کار و بر اساس مطالعات انجام شده به طور قاطع نظر خود را درباره موضوع اعلام دارد تا به گسترش دامنه معرفتی علم و یافته‌های موجود کمک کند.[11]

پیشنهاد

برخی از پیشنهادها در جهت گام دوم انقلاب برای تحقق تمدن نوین اسلامی به عنوان شالوده، زیربنا و زمینه‌سازی برای ظهور حضرت حجتعج‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف به شرح زیر است:

1. اجرای برنامه‌های اثر بخش در جهت اهداف و سیاست‌های گام دوم انقلاب
2. بسترسازی در جهت فراهم آوردن اجرای بیانیه گام دوم انقلاب
3. برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری و حرکت به سمت ایجاد و اشاعه جنبش نرم‌افزاری و تولید علم
4. اجرای سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران
5. عدالت‌محوری در همه ارکان کشور
6. محور قرار گرفتن اسلام و ارزش‌های اخلاقی در همه‌ی امور
7. اتخاذ راهبرد واقع‌گرایی آرمان‌خواهانه در جهت نیل به تمدن نوین اسلامی
8. رشد معنوی، حذف اشرافی‌گری، کم نمودن فاصله طبقاتی، پیشرفت مادی و معنوی با هدف الگو شدن ملت ایران به عنوان پرچم‌دار تمدن نوین اسلامی.

منابع

1. حضرت امام خامنه ای(مدظله العالی)، مجموعه بیانات، قابل دسترسی در www.Khamenei.ir
2. ادیب حاج باقری، محسن، گراند تئوری راه و روش نظریه پردازی در علوم انسانی و بهداشتی، تهران: نشر بشری، ۱۳۸۵.
3. ایمان، محمد تقی و محمدیان منیژه، روش شناسی علوم انسانی حوزه و دانشگاه، فصلنامه روش شناسی علوم انسانی، شماره ۵۶، ۱۳۸۷.
4. پور سید آقائی، محسن، راهبردهای فرهنگی مهدویت برای جامعه و دولت زمینه ساز بر اساس مدل SWOT، فصلنامه علمی و پژوهشی مشرق موعود، شماره چهارم، ۱۳۹۰.
5. حافظ نیا، محمدرضا، مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهی، ۱۳۸۱.
6. دانایی فرد، حسن و امامی، سید مجتبی، استراتژیهای پژوهش کیفی: تأملی بر نظریه پردازی داده بنیاد، اندیشه مدیریت، سال اول، شماره دوم، صفحه ۶۹-۷۶، ۱۳۸۶.
7. سمیعی اصفهانی، علیرضا، راهبردها و راهکارهای رسانه زمینه ساز در مواجه با جنگ نرم، فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، سال یازدهم، شماره ۵۷، ۱۳۹۱.
8. حائری پور، محمد مهدی، شاخصهای فرهنگی جامعه زمینه ساز ظهور، مجموعه مقالات ششمین همایش بین المللی دکترین مهدویت، جلد اول، موسسه آینده روشن، ۱۳۹۴.
9. صافی گلپایگانی، لطف الله، اصالت مهدویت، قم: انتشارات حضرت معصومه، ۱۳۸۵.
10. فلاح حسین آبادی، فریبا و سربازیان اسفندآباد، معناشناسی تمدن نوین اسلامی، یازدهمین کنگره ملی پیشگامان پیشرفت، تهران، ۱۳۹۶.
11. موسوی اصفهانی، محمد تقی، مکیال المکارم، ترجمه مهدی حائری قزوینی، ج ۲، ۱۳۰۸

پانویس

1. ↑اشاره به اظهارات اخیر فرانسیس فوکویاما در بازبینی نظریه پایان تاریخ.
2. ↑خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار اعضای مجلس شورای اسلامی. 22 / 8 / 1379.
3. ↑نور، ۵۵
4. ↑خامنه‌ای، سید علی، بیانیه گام دوم انقلاب، 22 / 11 / 97.
5. ↑گلپایگانی، سید محمد رضا، مهدویت و انتظار، قم: دارالقرآن الکریم. ص ۱۹.
6. ↑موسوی اصفهانی، محمد تقی، مکیال المکارم فی فوائد الدعاء للقائم، ص 235.
7. ↑ادیب حاج باقری، محسن و همکاران، روش‌های تحقیق کیفی، ص 17.
8. ↑دانایی فرد، حسن، روش تحقیق کیفی در مدیریت، ص 62.
9. ↑ایمان، محمدتقی و محمدیان، محمود ارزشیابی تحقیقات کیفی: شاخص‌ها و معیارها، ص 36.
10. ↑خامنه‌ای، سید علی، بیانات در دیدار با دانشجویان، 6 / 4 / 1359.
11. ↑حافظ نیا، محمدرضا. مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، ص 221.

برگرفته از

1. مقاله: بیانیه گام دوم انقلاب منشور مهدویت و زمینه ساز تحقق تمدن نوین اسلامی