دانشنامه جامع مجازی ویکی مهدویت

اژهٔ «مشرق» در روایات آخرالزمانی، هم در احادیث هشداردهنده و هم بشارت دهنده، به کار رفته است. روایات هشداردهنده به رخدادهای ناگواری مانند خسوف، آتش و فتنه در این جهت اشاره دارند که با توجه به قراین، مصادیقی مانند عراق، نجد یا خراسان برای آن ذکر شده است. در مقابل، روایات بشارت دهنده از وقوع تحولات مبارکی چون برافراشته شدن پرچمهای سیاه و قیام حقخواهانه در مشرق سخن میگویند که غالب این روایات، سرزمین خراسان را به عنوان مصداق اصلی معرفی میکنند. با این حال، برخی از احادیث مانند خروج امام مهدی از مشرق، نیازمند تأویل هستند و به قراین دیگری مانند شروع حرکت از کوفه یا مقدمات ظهور در فارس ارجاع داده شده اند. همچنین روایت قیام «قوم مشرقی» در کتاب الغیبه نعمانی، با استناد به خانواده حدیثی و تحلیل کانونهای فعال جبهه حق در آخرالزمان، به سرزمین ایران(خراسان قد ...

بر اساس روایت «ما بثلاثین من وحشة»، امام مهدی(عج) در دوران غیبت، همواره با سی تن از یاران ویژه همراه هستند و این همراهی، احساس وحشت و تنهایی را از ایشان دور می‌کند. این حدیث معتبر، نخستین بار در «الکافی» کلینی نقل شده و سپس در منابع معتبر دیگری مانند «الغیبة» نعمانی و شیخ طوسی و نیز «بحارالأنوار» تکرار گردیده است.سند روایت با وجود راویانی چون احمد بن محمد(اشعری یا برقی) و حسن بن علی وشاء - که همگی موثق هستند - اعتبار دارد. هرچند علی بن ابی‌حمزه در ادامه به انحراف گرایید، اما بر اساس دیدگاه معتبر رجالی، روایات دوره استقامت وی - که زمانی از وکلای مورد اعتماد امام کاظم(ع) بود - معتبر شمرده می‌شود.ر تحلیل محتوایی، مراد از «سی نفر»، همراهی افرادی خاص با امام(عج) است. با توجه به روایات دیگر که غیبت کبرا را با همراهی محدودتری توصیف می‌کنند، به نظر می ...

سرمایه‌ اجتماعی‌ از مهم‌ترین‌ دارایی‌هاي یک‌ جامعه‌ است‌ که‌ افراد جامعه‌ را در رسیدن به‌ اهداف مشـترك و حفـظ‌ جامعـه‌ و همبسـتگی‌ کمک‌ می‌کند. مهدي باوري با داشتن‌ ظرفیت‌ها و قابلیت‌هاي گسترده و متنوع می‌تواند در جامعه‌ منتظران در حوزة هنجارهـا، ارزشهـا و نیز ساختار شبکه‌ هاي روابط‌ میان افراد جامعه‌، سرمایه‌ هاي اجتماعی‌ را تولید، تحکیم‌ و تقویت‌ کند. از جمله‌ می‌توان به‌ نفوذ ایـ ن‌ اندیشـه‌ در جامعه‌ شیعی‌، مثبت‌اندیشی‌ و امیدآفرینی‌، تحركزایی‌، ظلم‌سـتیزي، ایجـاد همبسـتگی‌ اجتمـاعی‌ و جـز آن اشـاره کـرد. بـا توجـه‌ بـه‌ ویژگی‌ هاي عصر ظهور مانند تبعیض‌ نگذاشتن‌ اقتصادي، اجتماعی‌ و قـومی‌، امنیـت‌ و جـز آن، الگـوگیري از ایـن‌ خصوصـیات در جامعـه‌ مهدي باور می‌تواند در ایجاد و تقویت‌ سرمایه‌هاي اجتماعی‌ در دوران غیبت‌ تأثیرگذار باشد.خستین‌با ...

يکي از مواريثي که نزد حضرت ولي عصر(عج) مي‌باشد، كتابي است به نام مصحف فاطمه(س). اين کتاب گرچه در نزد بعضي از شیعیان نا آشناست اما در کتب حدیثی شیعه و در نزد دانشمندان شیعه مورد توجه و دارای اهمیت مي باشد. علامه آقابزرگ تهرانی در الذریعه، از مصحف فاطمه، نام برده و می‌نویسد: مصحف فاطمه از امانات امامت است که در نزد امام و مولایمان صاحب‌الزمان موجود است. امام خميني نيز در مقدمه وصیت نامه سیاسی الهی خود با افتخار از آن ياد كرده و مي فرماید: ما مفتخریم که ادعیه حیات بخش که آن را قرآن صاعد می خوانند از ائمه معصومین ما است، ما مفتخريم كه مناجات شعبانیه امامان و دعای عرفات حسین ابن علی(ع) و صحیفه سجادیه این زبور آل محمد(ص) و صحیفه فاطمیه(س) که کتاب الهام شده از جانب خداوند تعالی به زهرای مرضیه است از ما استرباره شکل‌گيري اين مصحف چنين نقل شده: وقتي که ...

حرکت دینی محمد بن عبدالله بن تومرت، معروف به المهدی، در میان قبایل بربر مغرب، مهم‌ترین جنبش مهدوی‌گرایی مبتنی بر الگوی سنی در نیمۀ اول قرن ششم هجری بود که به تشکیل دومین حکومت مقتدر بربری با نام موحدان انجامید.وی کار خود را با تکیه بر اصل امر به معروف و نهی از منکر آغاز کرد تا دولت مرابطان را جامعه‌ای فاسد و منحط نشان دهد و زمینۀ پذیرش ادعای مهدویت خود را فراهم کند. او با پیوند دادن شرایط نابسامان سیاسی و اجتماعی آن دوره به نشانه‌های ظهور مهدی موعود، خود را مصداق آن معرفی کرد.ادعای مهدویت ابن‌تومرت، در ادامه امر به معروف و نهی از منکر و جهاد، به‌عنوان ابزاری برای تقویت همبستگی قبیله‌ای(عصبیت) قبایل بربر مصموده به کار رفت و پایۀ تأسیس یک نظام سیاسیدینی را در کوتاه‌مدت در منطقه و در بلندمدت در گستره‌ای وسیع‌تر فراهم کرد.ام ابن تومرت، محمد بن عبد ...

مفهوم نجات و منجی در آیین مانوی، یکپارچه و ثابت نیست، بلکه فرآیندی چندمرحله‌ای و اسطوره‌ای است که در مراحل مختلف آفرینش و در مناطق جغرافیایی گوناگون، توسط ایزدان نجات‌بخش متفاوت و با نام‌های مختلف محقق می‌شود. خاستگاه این انگاره‌ها ترکیبی از تأثیرات مسیحیت سریانی، فلسفه یونانی و باورهای ایرانی دانسته شده است. منجی نهایی گاه مانی و گاه عیسی معرفی شده که به داوری می‌پردازد.هور مانویت در سده سوم میلادی در بابل، که تحت نفوذ ایرانیان بود و مکاتب مختلف دینی مانند زرتشتی، مسیحی، گنوسی و بین‌النهرینی در آن رونق داشت، ظهور کرد. مانی در کودکی با فرقه الخسائیه(مغتسله) آشنا شد و سال‌هایی را در میان آنان گذراند که بر تجربیات عرفانی اولیه او تأثیر گذاشت. اگرچه او بعدها از این فرقه جدا شد و آنان را گمراه خواند، اما تأپیرپذیری او از اندیشه‌های مغتسله انکارناپ ...

کتاب‌های حدیثی به عنوان گنجینه‌ معارف اسلامی، ضامن حفظ اصالت معارف دینی و جلوگیری از تحریف و بدعت هستند. این متون حلقه اتصال امت اسلامی به اولیای الاهی پس از قرآن کریم به حساب می‌آیند. از طرفی دیگر مبحث مهدویت به عنوان یکی از ارکان بنیادین کلام شیعی، همواره کانون توجه اندیشمندان و حدیث‌پژوهان بوده است. در این میان، کتاب «عیون اخبار الرضا(ع) تألیف شیخ صدوق(305-381 ق) - از برجسته‌ترین محدثان امامی در قرن چهارم هجری - جایگاهی ممتاز در میان منابع حدیثی شیعه دارد. با آنکه این کتاب با رویکرد روایی و مرتبط با امام رضا(ع) تالیف شده است برخی از آموزه های مهم مهدوی در آن دیده می شود:شیخ صدوق به پاس دو قصیده از صاحب بن عباد(وزیر دانشمند شیعی دولت آل بویه) در مدح امام رضا(ع)، این کتاب را تألیف و به وی تقدیم کرد. ر این کتاب 975 روایت طی 69 باب تنظیم شده اس ...

در روایات اسلامی‌ خبـر از وقـایع‌ خاصـی‌ همچـون تخریـب‌ خانـه‌ کعبـه‌ و برخـی‌ مسـاجد و اماکن‌ مقدس در زمان ظهور امـام زمـان(عج) داده شـده اسـت‌.در این‌ باره چندین روایت‌ در منابع‌ حدیثی‌ شیعه‌ وجود دارد که‌ سـند برخی از ‌ روایـات‌ ضـعیف‌ و برخی دیگر صــحیح‌. ‌ از لحــاظ دلالــی‌، مــراد از تخریــب‌ بازگردانــدن ایــن‌ امــاکن‌ بــه‌ حالت‌ اولیه‌ یا خالی‌ کـردن آنهـا از بـدعت‌هـا و عـدم تأثیرپـذیري از ابنیـه‌ اشـرافی‌، ماننـد قصرها و عدم تشبّه‌ به‌ عمل‌ مجوس و همچنین‌ رفع‌ مزاحمت‌ براي همسایگان است‌.در منابع‌ روایی‌ شیعی‌، روایاتی‌ دربـاره تخریـب‌ مسـاجد توسـط‌ امـام زمـان(عج) نقـل‌ شـده است‌. این‌ روایت‌ها در دو دسته‌ کلی‌ بازگرداندن مسـجد بـه‌ حالـت‌ اولیـه‌ و تخریـب‌ قسـمتی‌ از مسجد جاي می‌گیرند.ر چند دسته روایـت‌، هـدف از تخریـب‌ مسـجد، با ...

«صفویان» دودمانی  و  بودند که حکومتشان در سال 907 ق با پادشاهی اسماعیل اول(حک: 907 ـ 930 ق) به عنوان اولین‌حاکم‌صفوی شروع شد. وی ‌درتبریز تاجگذاری کرد. ‌ودر سال 1135 ق باحمله‌افغان‌ها ‌به‌سلطان‌حسین(حک: 1105 ـ 1135 ق) حکومت صفویان پایان پذیرفت.با توجه به گرایش های مهدوی در عصر صفویه و ایجاد فضای مهدویت، طبیعتا برخی افراد از این فضا سوء استفاده کرده و به نوعی مدعی مهدویت شدند در این بین به چند مدعی آن عصر اشاره می‌شود:نابع صفوی از شورش شخصی به نام محمد ابرقوهی در حوالی سال 910 ق یاد می‌کنند که هوای تسلط بر این شهر و یزد را داشت. وی که از دولتمردان آق قویونلوها(حک: 708 ـ 908 ق) بود، بعد ازسقوط آنان، حس استقلال طلبی او گل‌کرد و به جمع‌آوری نیرو دست زد و در این راه به موفقییت‌هایی دست یافت. وی در خلال این استقلال طلبی برای جذب نیرو دم از پیشوایی و ...

کتاب کفایه الاثر نوشته محمد بن علی خزاز قمی با رویکرد اثبات ائمه دوازده گانه سامان یافته است. بخشی از روایات این اثر به موضوع مهدویت اشاره دارد.مؤلف کتاب، على بن محمد بن على خزاز قمى از چهره‌هاى دانشمند و از راويان مشهور و معتبر و از علما و فقهاى بزرگ شيعه در نيمه دوم قرن چهارم هجرى است.کسانی که شرح حال وی را نقل کرده اند از او با تعظیم و ستایش بسیاری یاد کرده اند. به عنوان نمونه، نجاشی از وی با عنوان فردی ثقه، از علمای شیعه، فقیه و آبرومند و وجیه یاد می کند.شيخ الطائفه طوسی از او به عنوان متکلمی جلیل القدر که با فقه نیز مأنوس بوده است یاد کرده است. شیخ طوسی محل زندگی وی را شهر ری می‌داند که در همان شهر نیز وفات یافته است. وی استادان بسیاری داشته که اسامی نزدیک به چهل نفر از آنها در کتاب کفایه الاثر آمده است. به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:ولف ...